Który rodzaj środka gaśniczego znajduje się w gaśnicy oznaczonej przedstawionym piktogramem?

A. Dwutlenek węgla.
B. Proszek gaśniczy.
C. Mgła wodna.
D. Piana gaśnicza.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2017 (arkusz Z.22-X-17.05).
Ten piktogram z literą D wskazuje na pożary metali, a gaśnice przeznaczone do takich zdarzeń są napełniane proszkiem gaśniczym, najczęściej specjalistycznym proszkiem do klasy D. Nie jest to zwykła informacja dekoracyjna na etykiecie, tylko bardzo ważne oznaczenie użytkowe zgodne z zasadami oznaczania gaśnic, m.in. według praktyki wynikającej z PN-EN 3 oraz klasyfikacji pożarów. Proszek działa głównie przez odcięcie dostępu tlenu, zasypanie palącego się materiału i utworzenie warstwy izolacyjnej odpornej na wysoką temperaturę. Przy metalach, takich jak magnez, sód, potas czy aluminium w postaci pyłu, ma to ogromne znaczenie, bo temperatura spalania jest bardzo wysoka. Moim zdaniem to jeden z tych tematów, gdzie łatwo się pomylić, bo gaśnica proszkowa kojarzy się ogólnie z ABC, a tutaj chodzi o proszek specjalny do D. W praktyce przed użyciem trzeba sprawdzić etykietę gaśnicy i instrukcję producenta, bo nie każdy proszek nadaje się do każdego metalu. Dobra praktyka jest prosta: przy pożarach metali nie eksperymentuje się z wodą ani pianą, tylko stosuje środek wyraźnie przeznaczony do klasy D.
Przy tym piktogramie najważniejsze jest skojarzenie litery D z pożarami metali oraz z odpowiednim środkiem gaśniczym, czyli proszkiem specjalnym. Mgła wodna może brzmieć bezpiecznie, bo jest drobno rozproszona i często dobrze sprawdza się przy chłodzeniu oraz ograniczaniu promieniowania cieplnego, ale przy palących się metalach bywa skrajnie niebezpieczna. Woda może reagować z niektórymi metalami, wydzielać wodór albo powodować gwałtowne rozpryski stopionego materiału. To nie jest sytuacja, gdzie mniej wody oznacza automatycznie bezpieczniej, i tu często pojawia się błąd myślowy. Piana gaśnicza również nie pasuje, ponieważ zawiera wodę i działa przez pokrycie powierzchni warstwą piany, co świetnie nadaje się w wielu pożarach cieczy palnych, ale nie przy metalach o bardzo wysokiej temperaturze spalania. Dwutlenek węgla CO₂ kojarzy się z gaszeniem urządzeń elektrycznych i czystym środkiem, bez zabrudzeń, jednak przy pożarach klasy D zwykle nie zapewnia skutecznego odbioru ciepła ani trwałego odizolowania materiału. Może też nie zatrzymać reakcji spalania metalu. Z mojego doświadczenia wynika, że najczęstsza pomyłka polega na rozpoznawaniu gaśnicy po ogólnym wyglądzie, a nie po klasie pożaru i oznaczeniu na etykiecie. Dobra praktyka branżowa mówi jasno: najpierw identyfikacja klasy pożaru, potem dobór środka. W tym przypadku właściwy jest proszek gaśniczy do klasy D, a nie woda, piana czy CO₂.