Łańcuch w pilarce do cięcia drewna nie posiada ogniw
A. tnących.
B. łączących.
C. stabilizujących.
D. prowadzących.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2014 (arkusz Z.22-X-14.05).
Łańcuch pilarki do drewna nie ma ogniw stabilizujących jako osobnej, technicznie wyróżnianej grupy elementów. W typowym łańcuchu tnącym występują ogniwa tnące, czyli zęby robocze z ogranicznikiem głębokości, ogniwa prowadzące wchodzące w rowek prowadnicy i współpracujące z kółkiem napędowym, oraz ogniwa łączące, które spinają całość nitami i utrzymują właściwy rozstaw elementów. Określenie ogniwa stabilizujące brzmi nawet dość logicznie, bo łańcuch przecież musi pracować stabilnie, ale w nomenklaturze technicznej pilarek takiego podstawowego elementu się nie wyróżnia. Z mojego doświadczenia najlepiej zapamiętać to praktycznie: tnące skrawają drewno, prowadzące trzymają tor ruchu w prowadnicy, łączące robią z tego zamknięty, elastyczny układ. Przy obsłudze pilarki ważne jest, żeby nie mieszać nazw potocznych z katalogowymi, bo przy zakupie łańcucha liczy się podziałka, grubość ogniwa prowadzącego i liczba ogniw prowadzących. To jest zgodne z dobrą praktyką serwisową i dokumentacją producentów, a także z podejściem stosowanym przy bezpiecznej eksploatacji pilarek według norm maszynowych, np. z obszaru EN ISO 11681. Dobrze dobrany i naostrzony łańcuch tnie równo, mniej szarpie i zmniejsza ryzyko odbicia, a to w pracy w drewnie ma naprawdę duże znaczenie.
W tej kwestii łatwo się pomylić, bo łańcuch pilarki wygląda jak zestaw wielu podobnych blaszek i nitów, a podczas pracy całość faktycznie musi być stabilna. Jednak stabilność ruchu nie wynika z istnienia osobnych ogniw stabilizujących, tylko z prawidłowej współpracy kilku realnych części łańcucha z prowadnicą, kołem napędowym i napinaczem. Ogniwa tnące są jak najbardziej obecne, bo to one wykonują właściwe skrawanie drewna. Mają krawędź tnącą oraz ogranicznik głębokości, który decyduje, jak gruby wiór zostanie zdjęty przy jednym przejściu. Bez nich pilarka tylko przesuwałaby metal po drewnie, a nie ciąła. Ogniwa łączące też są potrzebne, bo utrzymują segmenty łańcucha razem, przenoszą obciążenia i umożliwiają ruch po łuku prowadnicy. Ogniwa prowadzące również występują, wchodzą w rowek prowadnicy i zazębiają się z kołem napędowym, dlatego ich grubość musi pasować do prowadnicy. Typowy błąd myślowy polega na tym, że ktoś kojarzy stabilizację z elementem o takiej nazwie, podobnie jak w innych maszynach są stabilizatory, tuleje albo prowadniki. W pilarce nazwy są jednak bardziej konkretne i wynikają z funkcji: cięcie, prowadzenie oraz łączenie. W praktyce serwisowej, zgodnej z instrukcjami producentów i dobrą kulturą techniczną, łańcuch dobiera się według parametrów katalogowych, a nie według intuicyjnych nazw. Dlatego odpowiedzi wskazujące na brak ogniw tnących, łączących albo prowadzących są merytorycznie nietrafione.