Miarą trwałości piany gaśniczej jest czas, w którym
A. zniszczeniu ulegnie 50% objętości wytworzonej piany.
B. piana rozpłynie się po powierzchni gaszonych ciał stałych lub cieczy.
C. piana została wytworzona.
D. wypłynie 50% objętości roztworu, z którego piana została wytworzona.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2017 (arkusz Z.22-X-17.05).
Trwałość piany gaśniczej określa się przez czas, w którym z piany wypłynie 50% objętości roztworu środka pianotwórczego użytego do jej wytworzenia. Mówiąc prościej: sprawdza się, jak długo piana utrzymuje wodno-pianową strukturę, zanim połowa cieczy wykropli się z pęcherzyków. To jest bardzo ważny parametr, bo piana ma nie tylko przykryć palące się paliwo czy materiał, ale też utrzymać warstwę izolującą od tlenu i ograniczającą parowanie cieczy palnej. W praktyce przy pożarach cieczy, np. benzyny, oleju napędowego czy rozpuszczalników, zbyt mało trwała piana szybko się rozpadnie i może dojść do ponownego zapalenia. W badaniach i doborze środków pianotwórczych korzysta się z wymagań normowych, np. serii PN-EN 1568 dotyczącej środków pianotwórczych, oraz z dobrych praktyk znanych z działań ratowniczych. Moim zdaniem to jeden z tych parametrów, który łatwo pomylić z samym spienieniem, a w akcji ma naprawdę konkretne znaczenie: dobra piana powinna odpowiednio się rozlewać, ale też długo trzymać zwartą kołdrę gaśniczą.
W tym pytaniu chodzi o konkretną, techniczną definicję trwałości piany gaśniczej, a nie o ogólne wrażenie, że piana długo leży na powierzchni. Trwałość piany ocenia się przez czas, po którym wypłynie 50% objętości roztworu, z którego piana została wytworzona. To jest tzw. wykraplanie albo odpływ cieczy z piany. Im wolniej ciecz odpływa, tym dłużej piana zachowuje strukturę pęcherzyków i tym skuteczniej oddziela materiał palny od tlenu oraz ogranicza parowanie cieczy palnej. Rozpływanie się piany po powierzchni jest inną cechą użytkową. Jest ważne, bo piana musi pokryć paliwo równą warstwą, ale samo rozlanie się po powierzchni nie mówi jeszcze, czy ta warstwa będzie stabilna po kilku minutach. Można mieć pianę, która ładnie się rozkłada, a mimo to szybko traci wodę i siada. Zniszczenie 50% objętości piany też brzmi podobnie, ale to nie jest poprawna miara, bo objętość piany zależy od spienienia, rodzaju wytwornicy, jakości zasysania i warunków otoczenia. W praktyce trudno byłoby jednoznacznie stwierdzić, kiedy dokładnie połowa piany uległa zniszczeniu. Czas wytworzenia piany również nie opisuje jej trwałości, tylko sprawność podawania środka i wydajność sprzętu wodno-pianowego. Typowy błąd polega tu na mieszaniu trzech pojęć: liczby spienienia, zdolności rozpływania oraz trwałości. W działaniach gaśniczych warto je rozróżniać, bo od tego zależy dobór środka pianotwórczego i sposób podania prądu piany, szczególnie przy cieczach palnych i ryzyku nawrotu spalania.