Przejdź do głównej treści

Kwalifikacja: BPO.03 - Wykonywanie działań ratowniczych

Zawód: Technik pożarnictwa

Kategorie: Teoria spalania i rozwój pożaru Ratownictwo chemiczne i ekologiczne

Słowa kluczowe: Granice wybuchowości Minimalna energia zapłonu Stężenie stechiometryczne

Minimalna energia zapłonu jest parametrem, który pozwala na ocenę zagrożenia wybuchem pochodzącego od istniejących w rozpatrywanym obszarze źródeł energii. Dla gazów i palnych par minimalna energia zapłonu występuje przy ich stężeniu w mieszaninie z powietrzem na poziomie

A. wyższym niż stężenie stechiometryczne.
B. górnej granicy wybuchowości.
C. dolnej granicy wybuchowości.
D. stężenia stechiometrycznego.

Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2017 (arkusz Z.22-X-17.05).

Minimalna energia zapłonu dla gazów i palnych par osiąga najmniejszą wartość w pobliżu stężenia stechiometrycznego, czyli takiego, przy którym ilość paliwa i tlenu jest najlepiej dobrana do całkowitego spalania. W praktyce oznacza to, że mieszanina ma wtedy najbardziej sprzyjające warunki do szybkiego rozwoju reakcji spalania: jest dość paliwa, jest dość utleniacza i płomień może się łatwo rozprzestrzeniać. Dlatego nawet bardzo mała iskra elektrostatyczna, łuk elektryczny, rozgrzana powierzchnia albo uderzenie mechaniczne może wtedy wystarczyć do zapłonu. Moim zdaniem to jedno z ważniejszych pojęć przy ocenie ryzyka wybuchowego, bo pokazuje, że nie każda mieszanina w zakresie wybuchowości jest tak samo niebezpieczna. Przy dolnej i górnej granicy wybuchowości zapłon jest trudniejszy, a przy stężeniu stechiometrycznym najłatwiejszy. W dobrych praktykach ATEX, np. przy analizie według PN-EN 1127-1 i przy klasyfikacji stref zagrożenia wybuchem, bierze się pod uwagę właśnie możliwość wystąpienia skutecznych źródeł zapłonu względem właściwości substancji. Dla ratownika lub technika oznacza to tyle: jeżeli w pomieszczeniu, kanale, zbiorniku albo instalacji może powstać mieszanina gazu z powietrzem, to najgroźniejsza jest okolica składu stechiometrycznego, bo wymaga najmniejszej energii zapłonu.
W tym pytaniu łatwo pomylić granice wybuchowości z punktem, w którym mieszanina zapala się najłatwiej. Dolna granica wybuchowości oznacza takie najmniejsze stężenie gazu lub pary w powietrzu, przy którym mieszanina może się jeszcze zapalić i rozprzestrzeniać płomień. To nie znaczy jednak, że potrzeba tam najmniejszej energii. W pobliżu tej granicy paliwa jest mało, mieszanina jest uboga, więc reakcja spalania ma gorsze warunki i zwykle potrzeba mocniejszego bodźca zapłonowego. Z kolei przy górnej granicy wybuchowości problem jest odwrotny: paliwa jest dużo, ale brakuje tlenu. Taka mieszanina też jest na granicy zdolności do spalania, więc nie jest miejscem minimalnej energii zapłonu. Częsty błąd myślowy polega na tym, że skoro granice wybuchowości są podawane w tabelach, to ktoś uznaje je za najgroźniejsze punkty. One wyznaczają zakres zagrożenia, ale nie jego maksimum. Odpowiedź mówiąca o stężeniu wyższym niż stechiometryczne też nie jest dobrym uogólnieniem. Dla części substancji minimum energii zapłonu w danych eksperymentalnych może wypadać bardzo blisko składu stechiometrycznego, czasem lekko po jednej stronie, ale zasada stosowana w nauce o spalaniu i w ocenie zagrożeń mówi, że najkorzystniejsze warunki zapłonu są przy proporcji paliwo-powietrze zbliżonej do stechiometrycznej. W analizach bezpieczeństwa, szczególnie przy wentylacji, inertyzacji, doborze urządzeń przeciwwybuchowych i ograniczaniu źródeł zapłonu zgodnie z podejściem ATEX, trzeba więc patrzeć nie tylko na to, czy mieszanina mieści się między DGW i GGW, ale też jak blisko jest składu, przy którym zapali się najłatwiej.

Wymagane logowanie

Ocenianie trudności pytań jest dostępne tylko dla zalogowanych użytkowników. Zaloguj się, aby skorzystać z pełni możliwości platformy.

Twoja ocena pomoże innym uczniom w przygotowaniu do egzaminu, a Tobie pozwoli na dostęp do spersonalizowanych statystyk.

Zgłoś błąd w pytaniu

Rozwiń sekcję i zmień pole, którego dotyczy błąd. Wysłane zostaną tylko zmienione sekcje.

Błędna kwalifikacja
Błąd w treści pytania
Błąd w treści odpowiedzi
Błąd w obrazie
Dane kontaktowe (opcjonalnie)
Podaj email, jeśli chcesz otrzymać informację o rozpatrzeniu zgłoszenia.

Potwierdzenie

Informacja