Na jakiej podstawie prawnej strażak ma prawo do kierowania ruchem drogowym w czasie działań ratowniczych?
A. Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji a dnia 18 lutego 2011 r. w sprawie szczegółowych zasad organizacji Krajowego systemy ratowniczo-gaśniczego.
B. Ustawy Prawo o ruchu drogowym z dnia 20 czerwca 1997 r.
C. Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 06 lipca 2010 r. w sprawie kierowania ruchem drogowym.
D. Ustawy o Państwowej Straży Pożarnej z dnia 20 sierpnia 1991 r.
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2014 (arkusz Z.22-X-14.01).
Podstawą jest Ustawa Prawo o ruchu drogowym z dnia 20 czerwca 1997 r., bo to właśnie ten akt prawny określa, kto może wydawać polecenia i sygnały uczestnikom ruchu drogowego. W praktyce chodzi głównie o art. 6 tej ustawy, gdzie wskazano osoby uprawnione do kierowania ruchem, w tym strażaków podczas wykonywania czynności związanych z akcją ratowniczą. To ważne, bo na miejscu wypadku drogowego strażak nie tylko gasi, zabezpiecza pojazdy czy udziela kwalifikowanej pierwszej pomocy, ale też musi czasem zatrzymać ruch, puścić go wahadłowo albo wyznaczyć objazd. Kierowcy mają obowiązek stosować się do takich poleceń, podobnie jak do sygnałów policjanta. Moim zdaniem to jedna z tych rzeczy, które w teorii brzmią prosto, ale w realnej akcji decydują o bezpieczeństwie całego zastępu. Dobra praktyka jest taka, żeby strażak kierujący ruchem był dobrze widoczny, używał kamizelki ostrzegawczej, tarczy do zatrzymywania pojazdów albo latarki sygnałowej po zmroku, i ustawiał się tak, żeby sam nie stał się poszkodowanym. Sama ustawa daje uprawnienie, a szczegółowe rozporządzenia doprecyzowują sposób wykonywania tych czynności.
W tym pytaniu łatwo pomylić akt prawny, który daje samo uprawnienie, z aktami prawnymi opisującymi organizację służby albo technikę działania. Ustawa o Państwowej Straży Pożarnej określa zadania PSP, organizację formacji, obowiązki i uprawnienia funkcjonariuszy, ale nie jest główną podstawą do wydawania wiążących poleceń uczestnikom ruchu drogowego. Ona tłumaczy, po co straż działa i jakie ma zadania ratownicze, natomiast kwestia kierowania ruchem należy do przepisów ruchu drogowego. Podobnie rozporządzenie w sprawie kierowania ruchem drogowym jest bardzo istotne praktycznie, bo opisuje warunki, szkolenie, sposób podawania sygnałów i organizację takich czynności, ale rozporządzenie nie powinno być traktowane jako pierwotne źródło samego prawa do kierowania ruchem. Ono raczej rozwija to, co wynika z ustawy. Z kolei przepisy o szczegółowych zasadach organizacji Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego dotyczą współdziałania podmiotów ratowniczych, struktury działań, dysponowania sił i środków oraz organizacji akcji, a nie bezpośrednio obowiązków kierowców wobec strażaka stojącego na drodze. Typowy błąd polega na tym, że ktoś widzi słowo ratowniczy albo Państwowa Straż Pożarna i od razu wybiera przepis pożarniczy. A tu klucz jest drogowy: skoro strażak wpływa na zachowanie kierujących pojazdami, pieszych i innych uczestników ruchu, to podstawy trzeba szukać w Prawie o ruchu drogowym. W praktyce ma to znaczenie przy zabezpieczeniu wypadku, plamy oleju, pożaru pojazdu czy lądowania śmigłowca LPR na jezdni.