Na rysunku przedstawiono sprzęt do wytwarzania i podawania
A. dyspersgentów.
B. piany średniej.
C. halonów.
D. piany ciężkiej.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2018 (arkusz Z.22-X-18.05).
Na zdjęciu widać prądownicę pianową, czyli sprzęt służący do wytwarzania i podawania piany ciężkiej, nazywanej też pianą o małej liczbie spienienia. Taki sprzęt zasysa powietrze do strumienia wodnego roztworu środka pianotwórczego, miesza je w rurze prądownicy i na wylocie tworzy pianę o stosunkowo dużej zawartości wody. Piana ciężka ma zwykle liczbę spienienia do około 20, więc jest bardziej mokra, cięższa i dobrze trzyma się powierzchni cieczy palnych. Moim zdaniem to jeden z bardziej charakterystycznych elementów armatury pożarniczej, bo ma długą rurę napowietrzającą i nasadę do podłączenia linii gaśniczej. W praktyce używa się jej przy pożarach paliw, olejów, rozlewisk cieczy palnych oraz tam, gdzie trzeba odciąć dopływ tlenu i ograniczyć parowanie. Dobra praktyka zgodna z zasadami ratowniczo-gaśniczymi i wymaganiami dla środków pianotwórczych, np. według PN-EN 1568, polega na dobraniu właściwego stężenia środka pianotwórczego, zachowaniu odpowiedniego ciśnienia roboczego oraz nie niszczeniu warstwy piany zbyt silnym strumieniem. W skrócie: ten sprzęt nie tylko podaje pianę, ale też ją wytwarza przez napowietrzanie roztworu, a jego budowa pasuje właśnie do piany ciężkiej.
Przy takim pytaniu łatwo pomylić sprzęt pianowy z innymi urządzeniami gaśniczymi, bo na zdjęciu widać metalową armaturę pożarniczą z nasadą, rurą i uchwytem. Jednak halony nie pasują tu w ogóle. Halony były gazowymi środkami gaśniczymi stosowanymi głównie w instalacjach stałych i gaśnicach specjalnych, na przykład do zabezpieczania urządzeń elektrycznych. Nie wytwarza się ich prądownicą z linią wodną, a dodatkowo ich stosowanie zostało mocno ograniczone ze względu na wpływ na warstwę ozonową. Dyspersgenty też są inną bajką. To środki używane głównie do rozpraszania plam olejowych, na przykład na wodzie, a nie typowy środek podawany przez prądownicę pianową w działaniach gaśniczych. Czasem ktoś wybiera dyspersgenty, bo kojarzy temat z cieczami ropopochodnymi, ale samo podobieństwo zastosowania przy substancjach oleistych nie wystarcza. Piana średnia również nie jest najlepszym rozpoznaniem. Do jej wytwarzania stosuje się zwykle wytwornice pianowe o innej konstrukcji, często większe, z elementami siatkowymi lub komorą intensywnego napowietrzania. Piana średnia ma większą liczbę spienienia, jest lżejsza i służy raczej do wypełniania przestrzeni, ograniczania parowania lub działań osłonowych. Na zdjęciu widać natomiast klasyczną prądownicę do piany ciężkiej, która daje bardziej mokrą, zwartą pianę, dobrą do pokrywania powierzchni palącej się cieczy. W praktyce szkolnej warto patrzeć na budowę: długa rura napowietrzająca, nasada pożarnicza i zwarta konstrukcja kierują skojarzenie właśnie na pianę ciężką, a nie na gaz, dyspersję chemiczną czy pianę średnią.