Planowanie, organizowanie i realizacja działań ratowniczych niezbędnych do zmniejszenia lub likwidacji bezpośrednich zagrożeń stwarzanych przez substancje niebezpieczne dla ludzi, zwierząt, środowiska i mienia określane jest mianem ratownictwa
A. chemicznego i ekologicznego.
B. wodnego i nurkowego.
C. technicznego.
D. medycznego.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2018 (arkusz Z.22-X-18.05).
Ratownictwo chemiczne i ekologiczne to właśnie planowanie, organizowanie i prowadzenie działań przy substancjach niebezpiecznych, które mogą zagrozić ludziom, zwierzętom, środowisku albo mieniu. Chodzi tu nie tylko o samą akcję gaśniczą czy usunięcie beczki z chemikaliami, ale o cały proces: rozpoznanie substancji, wyznaczenie strefy zagrożenia, dobór środków ochrony indywidualnej, pomiary atmosfery, ograniczenie wycieku, neutralizację, sorpcję oraz dekontaminację ratowników i sprzętu. W praktyce może to być np. wyciek amoniaku z instalacji chłodniczej, rozszczelniona cysterna z paliwem, skażenie rzeki olejem albo uszkodzone pojemniki z kwasem. Z mojego punktu widzenia to jedna z tych dziedzin ratownictwa, gdzie pośpiech bez rozpoznania może narobić więcej szkody niż pożytku. Dlatego stosuje się procedury KSRG, zasady pracy w strefach, karty charakterystyki SDS, oznaczenia ADR i dobrą praktykę ciągłego monitorowania zagrożenia. Ważne jest też zabezpieczenie środowiska, np. studzienek kanalizacyjnych, cieków wodnych i gleby, bo substancja niebezpieczna często działa długo po zakończeniu samego zdarzenia.
W tym pytaniu łatwo pomylić różne rodzaje ratownictwa, bo wszystkie one dotyczą sytuacji zagrożenia i często występują razem na jednej akcji. Ratownictwo medyczne skupia się jednak głównie na ocenie stanu poszkodowanego, udzielaniu kwalifikowanej pierwszej pomocy, ewakuacji i przekazaniu osoby zespołowi medycznemu. Może być potrzebne przy zatruciu chlorem czy poparzeniu kwasem, ale nie obejmuje samo w sobie neutralizacji substancji, uszczelniania zbiorników ani likwidacji skażenia. Ratownictwo techniczne dotyczy najczęściej uwalniania osób z pojazdów, stabilizacji konstrukcji, cięcia, rozpierania, podnoszenia ciężkich elementów i zabezpieczenia miejsca wypadku pod kątem mechanicznym. Jeśli w zdarzeniu pojawia się substancja niebezpieczna, technika może wspierać działania, ale główny charakter akcji staje się chemiczno-ekologiczny. Ratownictwo wodne i nurkowe kojarzy się z rzeką, jeziorem czy zalanym obiektem, ale jego istotą jest prowadzenie działań na wodzie, pod wodą i przy osobach tonących lub uwięzionych. Skażenie wody olejem albo chemikaliami nie oznacza automatycznie ratownictwa nurkowego, bo kluczowe są wtedy sorbenty, zapory, pomiary i ochrona środowiska. Typowy błąd myślowy polega na patrzeniu tylko na miejsce zdarzenia albo na poszkodowanych, a nie na źródło zagrożenia. Tutaj źródłem są substancje niebezpieczne, więc właściwą dziedziną jest ratownictwo chemiczne i ekologiczne.