Podanie wody na palący się magnez powoduje
A. obniżenie temperatury.
B. ugaszenie metalu.
C. przyśpieszenie reakcji.
D. tlenie metalu.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2013 (arkusz Z.22-X-13.05).
Podanie wody na palący się magnez powoduje przyśpieszenie reakcji, bo magnez w wysokiej temperaturze reaguje nie tylko z tlenem z powietrza, ale też z parą wodną. W praktyce wygląda to tak: woda trafia na rozgrzany metal, gwałtownie paruje, a magnez może odbierać tlen z H₂O. Powstaje tlenek magnezu MgO oraz wodór H₂, który w takich warunkach bardzo łatwo się zapala. Czyli zamiast chłodzenia i gaszenia dostajemy jeszcze bardziej dynamiczny proces spalania. Moim zdaniem to jeden z tych przykładów, które dobrze pokazują, że nie każdy pożar gasi się wodą, choć odruchowo tak się myśli. W branżowych zasadach ochrony przeciwpożarowej pożary metali lekkich, czyli grupa D według klasyfikacji pożarów, gasi się specjalnymi proszkami do metali, suchym piaskiem albo środkami wskazanymi w karcie charakterystyki materiału. Nie używa się wody, piany ani często także CO₂, bo przy bardzo reaktywnych metalach można narobić większego problemu. W warsztacie, laboratorium czy magazynie z opiłkami magnezu trzeba mieć dobrane środki gaśnicze i wiedzieć, gdzie one są, bo tu sekundy robią różnicę.
W przypadku palącego się magnezu łatwo wpaść w pułapkę myślenia, że woda zawsze obniża temperaturę i dzięki temu gasi pożar. Przy drewnie, papierze czy wielu tworzywach to ma sens, bo woda odbiera ciepło i ogranicza rozwój płomienia. Magnez jest jednak metalem bardzo reaktywnym, a podczas spalania osiąga bardzo wysoką temperaturę i świeci intensywnym, białym światłem. W takich warunkach woda nie zachowuje się jak zwykły chłodziwo, tylko może wejść w reakcję chemiczną. Para wodna reaguje z rozgrzanym magnezem, tworząc MgO i H₂. Wodór jest gazem palnym, więc pojawia się dodatkowe paliwo, a reakcja może się nasilić. Dlatego założenie, że metal zostanie ugaszony wodą, jest niebezpieczne i w praktyce mogłoby doprowadzić do rozrzutu rozżarzonych cząstek albo gwałtownego rozwoju pożaru. Również określenie tlenie metalu nie pasuje do tego zjawiska. Tlenie kojarzy się ze spalaniem bezpłomieniowym, typowym na przykład dla materiałów porowatych, żaru w drewnie czy węglu. Magnez pali się intensywnie, płomieniowo i bardzo gorąco. Z mojego doświadczenia, najczęstszy błąd polega na traktowaniu wszystkich pożarów tak samo. Dobra praktyka BHP i zasady ochrony przeciwpożarowej wymagają rozpoznania materiału palnego oraz dobrania środka gaśniczego do klasy pożaru. Dla metali stosuje się środki klasy D, a nie wodę z hydrantu czy gaśnicę pianową.