Pojazd oznakowany tablicą pomarańczową, na której w górnej części widnieje liczba 80 może przewozić
Liczba 80 w górnej części pomarańczowej tablicy ADR oznacza numer rozpoznawczy zagrożenia, czyli tzw. numer Kemlera. W tym przypadku 80 informuje, że przewożona substancja ma głównie właściwości żrące, bez dodatkowego dominującego zagrożenia typu palność czy utlenianie. Dlatego pasuje tu soda kaustyczna, czyli wodorotlenek sodu NaOH, przewożony np. jako ciało stałe albo roztwór. W ADR należy on do klasy 8, czyli materiałów żrących. W praktyce taka informacja jest bardzo ważna dla kierowcy, załadunku, magazynu i służb ratowniczych. Przy wycieku NaOH nie myśli się najpierw o zapłonie, tylko o ochronie skóry, oczu, dróg oddechowych, zabezpieczeniu kanalizacji i neutralizacji zgodnie z procedurą. Moim zdaniem to jest jedna z tych rzeczy, które warto zapamiętać mechanicznie: góra tablicy mówi o zagrożeniu, dół o numerze UN konkretnej substancji. Dobra praktyka branżowa to sprawdzanie tablicy z dokumentem przewozowym, kartą charakterystyki SDS i instrukcją pisemną ADR, bo sama tablica daje szybki sygnał, ale nie zastępuje pełnej identyfikacji ładunku.
W tym pytaniu łatwo pomylić sam fakt, że substancja jest niebezpieczna, z konkretnym znaczeniem liczby 80 na tablicy ADR. To jest dość częsty błąd na testach i potem w praktyce, bo wiele materiałów chemicznych wygląda groźnie z nazwy, ale mają zupełnie inne zagrożenie dominujące. Karbid, czyli najczęściej węglik wapnia CaC₂, kojarzy się z chemią techniczną i rzeczywiście jest materiałem niebezpiecznym, ale jego problemem jest reakcja z wodą i wydzielanie acetylenu, gazu palnego. To nie jest typowa substancja oznaczana numerem zagrożenia 80. Azotan potasu KNO₃ również nie pasuje, bo jest utleniaczem. Przy takich materiałach zagrożenie polega na podtrzymywaniu i intensyfikacji spalania, więc logika oznakowania idzie w stronę klasy 5.1, a nie czystej żrącości klasy 8. Nadtlenek wodoru H₂O₂ bywa mylący, bo może działać drażniąco albo żrąco, ale jego bardzo istotną cechą w transporcie jest utleniający charakter, zależny od stężenia. Dlatego nie należy wybierać go tylko dlatego, że może poparzyć skórę. Numer 80 jest prostym komunikatem: substancja żrąca. Najbardziej pasuje do tego soda kaustyczna, czyli NaOH. Z mojego doświadczenia najlepiej uczyć się tych oznaczeń przez dominujące zagrożenie: żrące, palne, utleniające, trujące, reagujące z wodą. Wtedy odpowiedzi same zaczynają się układać.