Pojemność wodna typowego węża tłocznego W75 o długości 20 m wynosi około
A. 88 dm3
B. 98 dm3
C. 75 dm3
D. 65 dm3
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2017 (arkusz Z.22-X-17.05).
Odpowiedź 88 dm³ jest właściwa, bo pojemność wodną węża W75 liczymy jak objętość walca, czyli z przekroju kołowego i długości odcinka. Dla typowego węża tłocznego W75 przyjmuje się średnicę około 75 mm, czyli 0,075 m, oraz długość 20 m. Objętość wychodzi z zależności V = π × d² / 4 × L. Po podstawieniu dostajemy około 0,088 m³, a ponieważ 1 m³ to 1000 dm³, daje to mniej więcej 88 dm³ wody. W praktyce oznacza to, że jeden odcinek W75 po całkowitym napełnieniu zawiera około 88 litrów wody. To nie jest tylko sucha matematyka, bo taka wiedza przydaje się przy ocenie obciążenia linii, planowaniu zasilania wodnego i przewidywaniu strat wody przy zwijaniu lub przepinaniu odcinków. Moim zdaniem warto zapamiętać tę wartość razem z typowymi pojemnościami węży W52 i W110, bo na ćwiczeniach i w realnych działaniach szybkie szacowanie naprawdę pomaga. Dobra praktyka w pożarnictwie jest taka, żeby znać nie tylko średnicę węża, ale też jego wpływ na masę linii, czas napełniania oraz organizację stanowiska wodnego.
W tym pytaniu najłatwiej pomylić pojemność węża z samym oznaczeniem średnicy albo próbować strzelać wartość na oko. Wąż W75 ma nominalną średnicę około 75 mm i długość typowego odcinka 20 m, więc trzeba potraktować go jak walec wypełniony wodą. Objętość zależy od pola przekroju poprzecznego, a to pole rośnie z kwadratem średnicy, nie liniowo. To ważny szczegół, bo mała zmiana średnicy daje wyraźnie inną objętość. Wynik około 65 dm³ byłby zbyt mały dla W75 i bardziej pasowałby do sytuacji, gdy ktoś zaniży średnicę wewnętrzną albo pomyli wzór na pole koła. Wartość 75 dm³ kusi, bo wygląda jak skojarzenie z oznaczeniem W75, ale oznaczenie węża nie oznacza litrów wody w odcinku. To częsty błąd pamięciowy. Z kolei 98 dm³ jest już za duże dla standardowego odcinka 20 m, chyba że ktoś przyjął zbyt dużą średnicę wewnętrzną albo zaokrąglił obliczenia bardzo luźno. W praktyce strażackiej takie pomyłki mają znaczenie, bo pojemność linii wpływa na masę węża, ilość wody potrzebną do napełnienia, czas podania prądu i organizację zasilania. Z mojego doświadczenia najlepiej zapamiętać logikę obliczenia, a nie samą tabelkę: średnica w metrach, długość w metrach, wynik w m³ i przeliczenie na dm³. Dla W75 i 20 m daje to około 88 dm³, czyli około 88 litrów.