Pokrętło (zawór nastawczy) w zasysaczu liniowym służy do
A. kontroli laminarnego przepływu wody.
B. ustawienia prędkości przepływającej wody.
C. dozowania ilości wodnego roztworu środka pianotwórczego.
D. dozowania ilości zasysanego środka pianotwórczego.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2017 (arkusz Z.22-X-17.05).
Pokrętło w zasysaczu liniowym służy do dozowania ilości zasysanego środka pianotwórczego, czyli koncentratu pobieranego ze zbiornika, bańki albo innego pojemnika. Zasysacz działa na zasadzie zwężki Venturiego: przepływająca pod ciśnieniem woda wytwarza podciśnienie, które zasysa środek pianotwórczy przez przewód ssawny. Zawór nastawczy reguluje właśnie ten dopływ koncentratu, zwykle w zakresie typowych stężeń, np. 1%, 3% albo 6%, zależnie od rodzaju środka i zaleceń producenta. Moim zdaniem to jeden z tych elementów, które wydają się banalne, a w praktyce potrafią zepsuć całe podanie piany, jeśli są źle ustawione. Dobra praktyka strażacka mówi, żeby dobierać zasysacz do wydajności prądownicy lub wytwornicy pianowej, utrzymywać wymagane ciśnienie robocze i sprawdzić, czy przewód ssawny jest zanurzony oraz szczelny. Pokrętło nie steruje bezpośrednio prędkością wody, tylko ilością środka pianotwórczego domieszanego do strumienia wody. Po zakończeniu działań sprzęt należy przepłukać czystą wodą, bo pozostałości koncentratu mogą zasychać, blokować dyszę dozującą i potem są kłopoty na akcji.
W zasysaczu liniowym łatwo pomylić kilka pojęć, bo na końcu rzeczywiście otrzymujemy wodny roztwór środka pianotwórczego, a dalej po napowietrzeniu pianę. Trzeba jednak rozdzielić etapy pracy układu. Pokrętło nie dawkuje gotowego roztworu wodno-pianowego jako całości, tylko reguluje ilość koncentratu zasysanego do strumienia wody. Dopiero po zmieszaniu w przewodzie powstaje roztwór o określonym stężeniu. To ważna różnica, bo ustawienie 3% oznacza, że do wody ma zostać domieszana określona porcja środka pianotwórczego, a nie że zawór wypuszcza gotową mieszankę z jakiegoś osobnego zbiornika. Również myślenie, że tym pokrętłem ustawia się prędkość przepływającej wody, jest mylące. Przepływ wody zależy głównie od ciśnienia na pompie lub autopompie, oporów linii, średnicy węży, dobranej prądownicy albo wytwornicy oraz nominalnej wydajności samego zasysacza. Z mojego doświadczenia takie skojarzenie bierze się stąd, że po przestawieniu zaworu zmienia się praca całego układu i czasem widać różnicę na prądzie piany, ale to nie jest regulacja prędkości wody w sensie hydraulicznym. Pojęcie przepływu laminarnego też tutaj nie pasuje. W armaturze pożarniczej, przy dużych wydajnościach i ciśnieniach, przepływ jest zwykle burzliwy, a zasysacz nie służy do jego wygładzania. Jego zadaniem jest wytworzenie podciśnienia i dozowanie środka pianotwórczego zgodnie z nastawą, dokumentacją producenta i zasadami pracy sprzętem wodno-pianowym.