Pożar błyskawiczny polega na spalaniu
A. chmury mieszaniny palnego gazu lub par cieczy i powietrza.
B. cieczy palnej wypływającej z rurociągu.
C. gazu palnego wydostającego się ze zbiornika.
D. cieczy palnej w otwartym zbiorniku.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2014 (arkusz Z.22-X-14.05).
Pożar błyskawiczny polega na bardzo szybkim spalaniu chmury mieszaniny palnego gazu albo par cieczy z powietrzem. Ważne jest tu słowo chmury, bo pali się nie sama kałuża cieczy czy metalowy zbiornik, tylko objętość mieszaniny znajdująca się w zakresie palności, czyli między dolną i górną granicą wybuchowości. Taki pożar może przejść przez instalację lub halę w kilka sekund, często bez długotrwałego płomienia w jednym miejscu. Moim zdaniem to jedno z tych zagrożeń, które łatwo zlekceważyć, bo na początku widać tylko wyciek albo zapach gazu, a realne niebezpieczeństwo jest w powietrzu. W praktyce dotyczy to np. uwolnienia LPG, par benzyny, acetonu albo innych lotnych rozpuszczalników. Dobre praktyki branżowe, zgodne z podejściem ATEX, PN-EN 1127-1 oraz zasadami oceny ryzyka pożarowo-wybuchowego, wymagają ograniczania źródeł zapłonu, wentylacji, detekcji gazów, stref Ex i szybkiego odcinania dopływu medium. Trzeba też pamiętać, że pożar błyskawiczny różni się od wybuchu: zwykle daje mniejsze nadciśnienie, ale promieniowanie cieplne i płomień przemieszczający się przez chmurę mogą być bardzo groźne dla ludzi.
W tym pytaniu łatwo pomylić kilka zjawisk pożarowych, bo wszystkie dotyczą substancji palnych i wycieków. Spalanie cieczy palnej w otwartym zbiorniku to typowy pożar powierzchniowy, często nazywany pożarem rozlewiska albo pożarem zbiornika. Pali się wtedy głównie warstwa par nad powierzchnią cieczy, a strefa spalania jest związana z konkretnym miejscem, np. wanną wychwytową, tacą ociekową lub zbiornikiem technologicznym. To nie jest pożar błyskawiczny w sensie technicznym, bo nie mamy tu swobodnie przemieszczającej się chmury palnej mieszaniny. Ciecz wypływająca z rurociągu może utworzyć pożar strumieniowy, rozlewisko albo aerozol, zależnie od ciśnienia, temperatury i rodzaju medium. Sam fakt wypływu z rury nie wystarcza, żeby mówić o pożarze błyskawicznym. Podobnie gaz palny wydostający się ze zbiornika może dać płomień strumieniowy, jeśli zapali się od razu przy miejscu wycieku. Dopiero gdy gaz lub pary cieczy zdążą wymieszać się z powietrzem i utworzyć chmurę w zakresie palności, pojawia się klasyczne zagrożenie flash fire. Typowy błąd myślowy polega na tym, że kojarzy się szybkość zdarzenia z każdym wyciekiem pod ciśnieniem. A tu kluczowa jest mieszanina palna rozproszona w przestrzeni, jej stężenie względem granic wybuchowości oraz obecność źródła zapłonu. W praktyce dlatego w zakładach stosuje się klasyfikację stref zagrożenia wybuchem, detektory gazów, skuteczną wentylację i procedury usuwania źródeł zapłonu, a nie tylko zwykłe gaszenie widocznego płomienia.