Pożary drzewostanów iglastych, w porównaniu z liściastymi, charakteryzują się dużą dynamiką rozprzestrzeniania pożaru z uwagi na
A. mniejszą zawartość wody.
B. mniejszą zawartość substancji antykatalicznych.
C. większą zawartość włókien celulozy.
D. większą zawartość żywic i olejków eterycznych.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2013 (arkusz Z.22-X-13.08).
Drzewostany iglaste palą się szybciej i bardziej gwałtownie głównie dlatego, że zawierają dużo żywic oraz olejków eterycznych. Są to substancje łatwopalne, często lotne, które po ogrzaniu szybko parują i tworzą mieszaninę palnych par z powietrzem. W praktyce oznacza to, że ogień w młodniku sosnowym albo świerkowym potrafi bardzo szybko przejść z pożaru pokrywy gleby na korony drzew. I wtedy robi się naprawdę niebezpiecznie, bo pożar koronowy ma dużą prędkość rozprzestrzeniania i jest trudny do opanowania zwykłymi metodami gaśniczymi. Moim zdaniem to jedna z ważniejszych rzeczy do zapamiętania przy ocenie zagrożenia pożarowego lasu. W ochronie przeciwpożarowej lasów, zgodnie z dobrymi praktykami Lasów Państwowych i zasadami zawartymi w instrukcjach ochrony przeciwpożarowej lasu, zwraca się uwagę na skład gatunkowy, zwarcie drzewostanu, ilość suchej ściółki, dojazdy pożarowe, pasy przeciwpożarowe i punkty czerpania wody. Iglaste ściółki, szczególnie suche igliwie, gałązki i szyszki, dodatkowo zwiększają palność kompleksu leśnego. Dlatego w okresach suszy sosnowe bory są szczególnie monitorowane z wież obserwacyjnych i systemów kamer.
W tym pytaniu łatwo pomylić ogólną palność drewna z tym, co naprawdę decyduje o dynamice rozwoju pożaru w lesie iglastym. Sama mniejsza zawartość substancji antykatalicznych nie jest typowym i podstawowym kryterium oceny zagrożenia pożarowego drzewostanów. W praktyce leśnej i pożarniczej raczej nie analizuje się pożaru przez pryzmat takich substancji, tylko przez wilgotność materiału palnego, rodzaj ściółki, ilość drobnych paliw, warunki pogodowe, wiatr, ukształtowanie terenu oraz skład gatunkowy. To takie trochę zbyt chemiczne uproszczenie, które brzmi naukowo, ale nie prowadzi do właściwego wniosku. Większa zawartość włókien celulozy też nie tłumaczy dobrze różnicy między iglastymi a liściastymi. Celuloza występuje w drewnie obu grup drzew, a jej obecność jest normalną cechą materiału roślinnego. Oczywiście celuloza się pali, ale nie ona najbardziej odróżnia sosnę czy świerk od buka albo dębu pod kątem szybkiego rozprzestrzeniania ognia. Podobnie mniejsza zawartość wody może wpływać na łatwość zapalenia, ale nie jest najtrafniejszą odpowiedzią w tym porównaniu. Wilgotność zmienia się sezonowo, zależy od pogody, suszy, wieku igliwia i warunków siedliskowych. Drzewa liściaste w okresie wegetacji zwykle mają wilgotne liście, a ich ściółka często rozkłada się inaczej, lecz kluczowy wyróżnik iglastych to żywice i olejki eteryczne. One przyspieszają zapłon, zwiększają intensywność spalania i mogą sprzyjać przejściu ognia w korony. Z mojego doświadczenia, najczęstszy błąd polega na tym, że ktoś wybiera odpowiedź brzmiącą ogólnie poprawnie, na przykład o wodzie, ale nie patrzy na mechanizm typowy właśnie dla drzew iglastych.