Praktyka pożarnicza wskazuje, że dla pożarów wewnętrznych można rozróżnić trzy zasadnicze fazy rozwoju pożaru, których przebieg jest opisywany zmianą średniej temperatury pożaru. Okres pożaru charakteryzujący się najwyższą temperaturą to
A. faza II
B. przejście z fazy II do III
C. przejście z fazy I do II
D. faza I
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2017 (arkusz Z.22-X-17.05).
Okres pożaru o najwyższej średniej temperaturze to faza II, czyli faza pożaru w pełni rozwiniętego. W klasycznym opisie pożaru wewnętrznego faza I obejmuje rozwój pożaru: zapalenie, pirolizę materiałów, narastanie zadymienia i wzrost temperatury. Po osiągnięciu warunków do rozgorzenia następuje gwałtowne objęcie ogniem dużej części palnych powierzchni w pomieszczeniu. Właśnie po tym etapie pożar wchodzi w fazę II, gdzie wydzielanie ciepła jest największe, temperatura gazów pożarowych bardzo wysoka, a zagrożenie dla ratowników i osób poszkodowanych skrajne. Moim zdaniem to jedno z ważniejszych rozróżnień w praktyce, bo wpływa na dobór natarcia, chłodzenie gazów pożarowych, wentylację taktyczną i decyzję, czy wejście rotą do środka jest jeszcze bezpieczne. W fazie II trzeba liczyć się z intensywnym promieniowaniem cieplnym, możliwością uszkodzenia konstrukcji, dużym stężeniem CO, CO₂ i niedoborem tlenu. Dobre praktyki PSP i zasady BHP wymagają wtedy pracy w aparatach ochrony dróg oddechowych, kontroli temperatury, obserwacji dymu oraz ostrożnego operowania prądami gaśniczymi, żeby nie pogorszyć warunków wewnątrz.
W tym pytaniu łatwo pomylić moment gwałtownej zmiany z okresem najwyższej temperatury. Przejście z fazy I do fazy II kojarzy się z rozgorzeniem, czyli bardzo dynamicznym wzrostem temperatury i objęciem płomieniami większości materiałów palnych w pomieszczeniu. To faktycznie jest moment bardzo niebezpieczny, ale nie jest to jeszcze cały okres najwyższej średniej temperatury pożaru. Najwyższe temperatury utrzymują się zasadniczo w fazie II, gdy pożar jest w pełni rozwinięty, a intensywność spalania i wydzielanie ciepła są największe. Z mojego doświadczenia uczniowie często zaznaczają samo przejście, bo brzmi bardziej spektakularnie, ale pytanie dotyczy okresu pożaru, nie pojedynczego zjawiska granicznego. Przejście z fazy II do III także nie jest poprawne, bo oznacza początek wygasania albo spadku intensywności spalania. Paliwa zaczyna brakować, warunki tlenowe mogą się zmieniać, a średnia temperatura stopniowo maleje, choć lokalnie nadal może być groźnie. Faza I również odpada, ponieważ jest to faza początkowa i rozwojowa: występuje piroliza, narastanie zadymienia, wzrost temperatury warstwy podsufitowej, ale pożar nie osiągnął jeszcze maksimum cieplnego. W praktyce operacyjnej rozpoznanie fazy pożaru ma znaczenie dla bezpieczeństwa roty, doboru prądu gaśniczego, chłodzenia gazów pożarowych i wentylacji. Błąd polega zwykle na tym, że patrzy się na najbardziej gwałtowną zmianę, a nie na cały przebieg krzywej temperatura-czas. Poprawne rozumowanie jest takie: faza I to rozwój, faza II to pożar w pełni rozwinięty i najwyższa temperatura, faza III to spadek intensywności oraz dogaszanie.