Produktami końcowymi zbilansowanej reakcji chemicznej kwasu solnego z wodorotlenkiem wapnia jest
W tej reakcji chodzi o klasyczne zobojętnianie kwasu zasadą. Kwas solny to HCl, a wodorotlenek wapnia ma wzór Ca(OH)₂. Jon wapnia Ca²⁺ łączy się z jonami chlorkowymi Cl⁻, więc powstaje sól: chlorek wapnia, czyli CaCl₂. Z kolei jony H⁺ z kwasu reagują z grupami OH⁻ z zasady i tworzą wodę, zapisywaną jako H₂O, czyli tutaj nazwaną tlenkiem wodoru. Pełne równanie po zbilansowaniu wygląda tak: 2HCl + Ca(OH)₂ → CaCl₂ + 2H₂O. Warto zauważyć, że współczynnik 2 przed HCl jest konieczny, bo wapń ma wartościowość II i potrzebuje dwóch jonów chlorkowych. Moim zdaniem to jeden z najważniejszych schematów w chemii technicznej: kwas + zasada → sól + woda. W praktyce takie reakcje są używane np. przy neutralizacji ścieków, korekcie pH w instalacjach przemysłowych, uzdatnianiu wody czy w laboratorium przy bezpiecznym zobojętnianiu roztworów. Dobra praktyka branżowa jest prosta: najpierw zapisz poprawne wzory reagentów, potem produkty zgodne z jonami, a na końcu sprawdź bilans atomów i ładunku. Bez tego łatwo pomylić chlorek z chloranem albo wstawić niewłaściwy metal.
W tym zadaniu najłatwiej pomylić nazwy soli, bo wszystkie brzmią trochę podobnie, ale chemicznie znaczą co innego. Kwas solny ma wzór HCl, więc dostarcza jonów chlorkowych Cl⁻, a nie jonów chloranowych ClO₃⁻. Chlorany powstają od kwasu chlorowego HClO₃, a nie od kwasu solnego. To jest ważna różnica w nazewnictwie nieorganicznym i w praktyce laboratoryjnej nie wolno jej lekceważyć, bo chlorki i chlorany mają zupełnie inne właściwości, szczególnie jeśli chodzi o utlenianie i bezpieczeństwo pracy. Również sód nie może pojawić się w produktach, skoro nie występuje w substratach. Zasada zachowania masy mówi jasno: pierwiastki po lewej stronie równania muszą być te same co po prawej. Wodorotlenek wapnia wnosi do reakcji wapń Ca i grupy OH⁻, więc kationem soli musi być wapń, a nie sód. Poprawny tok rozumowania jest taki: HCl reaguje z Ca(OH)₂, wodór z kwasu łączy się z grupą wodorotlenową i daje H₂O, a wapń łączy się z chlorkiem, tworząc CaCl₂. Równanie trzeba jeszcze zbilansować: 2HCl + Ca(OH)₂ → CaCl₂ + 2H₂O. Typowy błąd myślowy polega na kojarzeniu każdej reakcji kwasu z jakąś solą kuchenną albo na zgadywaniu po nazwie chlor. Z mojego doświadczenia lepiej zawsze rozpisać wzory jonów, nawet na brudno. To oszczędza sporo pomyłek, szczególnie w zadaniach testowych, gdzie jedna nazwa różni się tylko końcówką.