Przedstawione oznaczenie umieszcza się na pojemnikach z gazem
A. utleniającym.
B. trującym.
C. niepalnym.
D. palnym.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2013 (arkusz Z.22-X-13.08).
Ten znak oznacza gaz trujący, czyli taki, którego wdychanie nawet w stosunkowo małym stężeniu może spowodować zatrucie, uszkodzenie dróg oddechowych albo zagrożenie życia. Charakterystyczna czaszka z piszczelami to bardzo mocny sygnał ostrzegawczy, stosowany zgodnie z zasadami oznakowania substancji niebezpiecznych, m.in. w systemach ADR i GHS/CLP. W transporcie gazów znak z cyfrą 2 odnosi się do klasy gazów, a czaszka wskazuje na toksyczne działanie zawartości. W praktyce można go spotkać np. przy chlorze, siarkowodorze, tlenku węgla czy niektórych gazach używanych w przemyśle chemicznym. Moim zdaniem to jedno z oznaczeń, którego nie wolno ignorować, bo tu nie chodzi tylko o „nieprzyjemny zapach”, ale o realne ryzyko zatrucia. Przy takich pojemnikach ważna jest wentylacja, szczelność instalacji, detektory gazu, dostęp do karty charakterystyki SDS oraz używanie odpowiednich środków ochrony dróg oddechowych. Dobra praktyka branżowa mówi też, żeby butle z gazami toksycznymi przechowywać w miejscach oznakowanych, zabezpieczonych przed przewróceniem i z dala od osób nieprzeszkolonych.
Widoczny znak nie dotyczy gazu palnego, niepalnego ani utleniającego, mimo że wszystkie te grupy również należą do gazów niebezpiecznych i często są oznaczane rombem ostrzegawczym. Łatwo się tutaj pomylić, bo na dole etykiety znajduje się cyfra 2, a ona ogólnie kojarzy się z klasą gazów w transporcie ADR. Sama cyfra jednak nie wystarcza do rozpoznania zagrożenia. Najważniejszy jest symbol graficzny, a czaszka z piszczelami jednoznacznie wskazuje toksyczność, czyli działanie trujące przy wdychaniu, kontakcie lub czasem przy narażeniu przez skórę i błony śluzowe.
Gaz palny byłby oznaczony symbolem płomienia, zwykle na czerwonym tle w oznakowaniu transportowym. Tak oznacza się np. propan, butan czy wodór. Gaz niepalny i nietrujący ma inne oznaczenie, często z symbolem butli gazowej, i dotyczy np. azotu albo argonu, które same się nie palą, ale mogą wypierać tlen z powietrza. Gaz utleniający też nie musi się palić, lecz podtrzymuje spalanie, więc jego znakiem jest płomień nad okręgiem; typowym przykładem jest tlen techniczny. Z mojego doświadczenia uczniowie czasem patrzą tylko na to, że „to jest pojemnik z gazem”, a potem zgadują rodzaj gazu po skojarzeniu. W BHP tak nie robimy. Najpierw rozpoznaje się piktogram, potem klasę zagrożenia, a dopiero później dobiera procedury: wentylację, magazynowanie, zakaz źródeł zapłonu, sprzęt ochronny i sposób reagowania na wyciek.
Gaz palny byłby oznaczony symbolem płomienia, zwykle na czerwonym tle w oznakowaniu transportowym. Tak oznacza się np. propan, butan czy wodór. Gaz niepalny i nietrujący ma inne oznaczenie, często z symbolem butli gazowej, i dotyczy np. azotu albo argonu, które same się nie palą, ale mogą wypierać tlen z powietrza. Gaz utleniający też nie musi się palić, lecz podtrzymuje spalanie, więc jego znakiem jest płomień nad okręgiem; typowym przykładem jest tlen techniczny. Z mojego doświadczenia uczniowie czasem patrzą tylko na to, że „to jest pojemnik z gazem”, a potem zgadują rodzaj gazu po skojarzeniu. W BHP tak nie robimy. Najpierw rozpoznaje się piktogram, potem klasę zagrożenia, a dopiero później dobiera procedury: wentylację, magazynowanie, zakaz źródeł zapłonu, sprzęt ochronny i sposób reagowania na wyciek.