Samochód pożarniczy o oznaczeniu taktycznym GCBA 5/40 posiada zbiornik
A. wodny o pojemności 500 dm3 oraz autopompę o wydajności 40 dm3/min.
B. wodny o pojemności 5 m3 oraz autopompę o wydajności 40 l/s.
C. wodny o pojemności 5000 dm3 oraz autopompę o wydajności 40 dm3/s.
D. środka pianotwórczego o pojemności 0,5 m3 oraz autopompę o wydajności 40 hl/min.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2013 (arkusz Z.22-X-13.05).
W tej odpowiedzi dobrze uchwycono ważny szczegół związany z wyposażeniem GCBA 5/40: przy takim samochodzie występuje zbiornik środka pianotwórczego o pojemności 0,5 m³, czyli 500 dm³, oraz autopompa o wydajności 40 hl/min. Warto pamiętać, że zapis 5/40 w praktyce pożarniczej kojarzy się głównie z parametrami samochodu ciężkiego: 5 m³ wody i autopompa 40 hl/min. Natomiast w tym pytaniu chodzi o wskazanie zbiornika środka pianotwórczego, który jest typowym elementem układu pianowego w takim pojeździe. 40 hl/min oznacza 4 000 l/min, więc jest to wydajność charakterystyczna dla mocnej autopompy, używanej np. przy podawaniu kilku prądów gaśniczych, zasilaniu działka wodno-pianowego albo pracy w dłuższej linii zasilającej. Moim zdaniem tu najłatwiej się pomylić na jednostkach, bo l/s i hl/min wyglądają podobnie w sensie liczby 40, ale technicznie dają inną wydajność. W dokumentacji PSP, opisach pojazdów oraz wymaganiach zgodnych z praktyką CNBOP i normą PN-EN 1846 trzeba czytać oznaczenia bardzo dokładnie, bo od tego zależy ocena możliwości taktycznych samochodu na miejscu akcji.
Najczęstsza pomyłka przy tym pytaniu polega na tym, że ktoś patrzy tylko na zapis 5/40 i od razu odczytuje go jako 5 m³ wody oraz 40 l/s. Sam kierunek myślenia nie jest całkiem z kosmosu, bo liczba 5 faktycznie wiąże się z pojemnością zbiornika wodnego w samochodzie GCBA. Problem zaczyna się przy jednostkach oraz przy tym, jak opisano wyposażenie pojazdu. W oznaczeniach taktycznych samochodów gaśniczych wydajność autopompy podaje się standardowo w hl/min, a nie w l/s ani w dm³/s. Dlatego 40 hl/min to 4 000 l/min, czyli około 66,7 l/s. Zapisanie 40 dm³/s oznaczałoby tylko 40 l/s, więc parametry autopompy byłyby inne niż wynikające z oznaczenia 5/40. To jest niby drobiazg, ale w praktyce działań ratowniczo-gaśniczych taki drobiazg ma znaczenie, bo wpływa na liczbę możliwych linii gaśniczych, zasilanie działka i dobór zaopatrzenia wodnego. Błąd pojawia się też wtedy, gdy myli się zbiornik wodny ze zbiornikiem środka pianotwórczego. W GCBA 5/40, poza wodą, może występować zbiornik środka pianotwórczego 0,5 m³, czyli 500 l, potrzebny do wytwarzania piany ciężkiej lub średniej przez dozownik i urządzenia wodno-pianowe. Odpowiedź z 500 dm³ wody i wydajnością 40 dm³/min jest już typowym przykładem złego przeliczenia skali pojazdu, bo taki zbiornik byłby za mały jak na ciężki samochód gaśniczy, a wydajność pompy skrajnie niepasująca do klasy GCBA. Warto więc czytać oznaczenia tak, jak robi się to w dokumentacji sprzętu PSP: rodzaj pojazdu, klasa, zbiornik, autopompa i dopiero potem szczegóły wyposażenia pianowego.