U poszkodowanego po urazie głowy z ucha wycieka powoli różowo podbarwiony płyn. Podaj właściwy sposób postępowania.
A. Do przewodu słuchowego włożyć szczelny tampon z gazy jałowej, aby zapobiec dalszemu wyciekowi.
B. Wykonać opatrunek osłaniający z gazy jałowej.
C. Przepłukać przewód słuchowy letnią wodą.
D. Wykonać opatrunek uciskowy z gazy jałowej z użyciem codofixu.
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2014 (arkusz Z.22-X-14.01).
Wyciek powoli sączącego się, różowo podbarwionego płynu z ucha po urazie głowy może sugerować wyciek płynu mózgowo-rdzeniowego zmieszanego z krwią, czyli objaw możliwego złamania podstawy czaszki. W takiej sytuacji nie wolno niczego wlewać do ucha ani go zatykać. Właściwe postępowanie to wykonanie jałowego opatrunku osłaniającego, czyli luźne przyłożenie gazy jałowej, żeby zabezpieczyć miejsce przed zanieczyszczeniem i pozwolić płynowi swobodnie wypływać. Moim zdaniem to jest jeden z tych przypadków, gdzie mniej działania oznacza bezpieczniej dla poszkodowanego. W praktyce układamy poszkodowanego ostrożnie, kontrolujemy oddech, świadomość i objawy wstrząsu, nie poruszamy niepotrzebnie głową oraz wzywamy ZRM. Jeśli poszkodowany jest przytomny, warto go uspokajać i obserwować, czy nie pojawiają się wymioty, senność, nierówne źrenice albo narastający ból głowy. Dobre praktyki pierwszej pomocy mówią jasno: przy podejrzeniu urazu czaszkowo-mózgowego zabezpieczamy, obserwujemy i szybko przekazujemy pacjenta ratownikom, a nie próbujemy czyścić przewodu słuchowego.
Wyciek różowo podbarwionego płynu z ucha po urazie głowy nie powinien być traktowany jak zwykłe zabrudzenie albo banalne krwawienie z przewodu słuchowego. To może być płyn mózgowo-rdzeniowy z domieszką krwi, a więc sygnał poważnego urazu czaszki. Płukanie ucha letnią wodą jest niebezpieczne, bo może wprowadzić zanieczyszczenia głębiej, zwiększyć ryzyko zakażenia i dodatkowo podrażnić uszkodzone struktury. W pierwszej pomocy nie robimy takich zabiegów diagnostyczno-higienicznych, bo to nie jest gabinet zabiegowy, tylko sytuacja urazowa. Opatrunek uciskowy też nie pasuje, ponieważ ucisk może utrudnić naturalny odpływ płynu i zwiększyć ciśnienie w obrębie uszkodzonych tkanek. Zatykanie przewodu słuchowego szczelnym tamponem jest szczególnie złym pomysłem, mimo że intuicyjnie ktoś może myśleć: jak cieknie, to trzeba zatkać. No właśnie nie tutaj. Przy podejrzeniu złamania podstawy czaszki płyn ma mieć możliwość swobodnego odpływu, a ratownik zabezpiecza tylko miejsce jałową gazą osłaniającą. Z mojego doświadczenia w nauce pierwszej pomocy wynika, że częsty błąd polega na traktowaniu każdego wycieku jak krwotoku wymagającego zatamowania. Tu priorytetem jest ograniczenie zakażenia, unieruchomienie głowy na tyle, na ile można bezpiecznie, obserwacja funkcji życiowych i pilne wezwanie pomocy medycznej.