W celu podniesienia przedmiotu z użyciem pneumatycznego zestawu podnoszącego wysokociśnieniowego zastosowano dwa siłowniki pneumatyczne (poduszki) ułożone obok siebie. Udźwig jednego z tych siłowników wynosi 180 kN, udźwig drugiego wynosi 120 kN. Sumaryczna wartość udźwigu tego zestawu siłowników wynosi
A. 120 kN
B. 60 kN
C. 180 kN
D. 300 kN
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2017 (arkusz Z.22-X-17.05).
W tym układzie prawidłowo przyjmuje się sumę udźwigów obu poduszek, bo siłowniki pneumatyczne są ułożone obok siebie, czyli pracują równolegle pod tym samym podnoszonym przedmiotem. Jeden siłownik ma udźwig 180 kN, drugi 120 kN, więc łącznie zestaw może teoretycznie przenieść 180 kN + 120 kN = 300 kN. To jest klasyczna zasada dla elementów podnoszących ustawionych równolegle: nośności się dodają, o ile obciążenie jest właściwie rozłożone i obie poduszki rzeczywiście biorą udział w podnoszeniu. W praktyce ratowniczej nie wystarczy jednak samo dodanie liczb z tabliczki znamionowej. Trzeba pilnować stabilizacji ładunku, równego podparcia, stosowania podkładów i klinów, a także bezpiecznego sterowania ciśnieniem. Moim zdaniem to jest właśnie najważniejsza rzecz w pracy z pneumatycznym zestawem podnoszącym: matematyka jest prosta, ale bezpieczeństwo zależy od wykonania. Dobre praktyki mówią, żeby nie wchodzić pod niepodparty ładunek, stale budować podparcie wtórne i nie przekraczać parametrów producenta. Gdyby poduszki były ułożone jedna na drugiej, sytuacja wyglądałaby inaczej, bo wtedy udźwig ogranicza słabszy element zestawu. Tutaj są obok siebie, więc poprawny wynik to 300 kN.
W tym pytaniu łatwo pomylić dwa różne sposoby użycia pneumatycznych poduszek podnoszących. Jeżeli poduszki są ułożone obok siebie, pracują jak dwa równoległe punkty podparcia. W takim układzie ich udźwigi można zsumować, pod warunkiem że ładunek jest stabilny, a siły są rozsądnie rozłożone. Dlatego wynik 60 kN nie ma sensu technicznego, bo jest różnicą między 180 kN i 120 kN. Różnicę można by rozważać przy porównywaniu parametrów sprzętu, ale nie przy ustalaniu łącznego udźwigu zestawu pracującego równolegle. To taki typowy błąd, gdy ktoś traktuje poduszki jak elementy konkurujące ze sobą, a nie współpracujące. Odpowiedzi 120 kN albo 180 kN też wynikają z pewnego skrótu myślowego. Czasem w ratownictwie technicznym mówi się, że przy układaniu poduszek jedna na drugiej należy przyjmować nośność mniejszej poduszki albo elementu najsłabszego. I to jest ważna zasada, ale dotyczy układu pionowego, czyli piętrowania, a nie ustawienia obok siebie. Tutaj obie poduszki podpierają przedmiot jednocześnie. Z mojego doświadczenia, na ćwiczeniach najwięcej pomyłek bierze się właśnie z niedokładnego przeczytania słów obok siebie. W praktyce i tak trzeba pamiętać, że 300 kN to wartość nominalna, a realne działanie wymaga stabilizacji, podkładów, kontroli ciśnienia i zachowania zapasu bezpieczeństwa. Samo wpisanie wyniku nie podnosi jeszcze bezpiecznie samochodu czy elementu konstrukcji, no niestety.