W której grupie środków gaśniczych zastosowano mechanizm gaśniczy, polegający na inhibicji heterofazowej i homofazowej?
W tym pytaniu chodzi o proszki gaśnicze, bo właśnie one gaszą płomień głównie przez inhibicję reakcji spalania, i to zarówno heterofazową, jak i homofazową. Inhibicja homofazowa zachodzi w fazie gazowej płomienia: produkty rozkładu proszku, np. z wodorowęglanów sodu lub potasu, wpływają na wolne rodniki H·, OH· i O·, które podtrzymują reakcję łańcuchową spalania. Mówiąc prościej, proszek „rozbija” chemię płomienia. Inhibicja heterofazowa wiąże się natomiast z powierzchnią drobnych cząstek proszku, na których rodniki mogą się dezaktywować albo rekombinować. Moim zdaniem to jest jeden z ważniejszych mechanizmów do zapamiętania, bo tłumaczy, czemu proszki działają tak szybko przy pożarach cieczy i gazów. W praktyce spotyka się proszki BC, ABC, a specjalne proszki także do metali. Dobór powinien być zgodny z klasą pożaru i wymaganiami norm, np. PN-EN 615 dla proszków gaśniczych oraz PN-EN 3 dla gaśnic przenośnych. Trzeba też pamiętać o stronie praktycznej: proszek daje szybkie „zbicie” płomienia, ale zostawia osad, może szkodzić elektronice i nie zabezpiecza dobrze przed ponownym zapłonem, jeśli materiał nadal jest gorący.
Mechanizm inhibicji heterofazowej i homofazowej nie jest typowy dla gazów gaśniczych, dodatków do wody ani dodatków do pian w takim znaczeniu, jak w przypadku proszków. Gazy gaśnicze działają zwykle przez obniżenie stężenia tlenu, czyli inertyzację, albo przez pochłanianie ciepła. CO₂ wypiera tlen i częściowo chłodzi, a gazy obojętne typu azot, argon czy ich mieszaniny ograniczają możliwość podtrzymania spalania. Niektóre środki czyste mogą wpływać chemicznie na płomień, ale nie mówi się tu o równoczesnej inhibicji heterofazowej na powierzchni cząstek, bo po prostu nie ma stałych cząstek proszku w strefie spalania. Dodatki do wody gaśniczej poprawiają przede wszystkim zwilżanie, penetrację materiału, chłodzenie i czasem tworzenie filmu ograniczającego parowanie cieczy palnej. To jest inna logika działania: odbiór ciepła przez H₂O i lepsze dotarcie do materiału. Dodatki do pian gaśniczych służą do wytworzenia stabilnej piany, która odcina dopływ tlenu, ogranicza parowanie paliwa i chłodzi powierzchnię. Typowy błąd myślowy polega na tym, że każde „chemiczne wspomaganie gaszenia” wrzuca się do jednego worka z inhibicją reakcji łańcuchowej. W ochronie przeciwpożarowej warto jednak rozróżniać mechanizmy: chłodzenie, izolowanie, rozcieńczanie i inhibicję. Normy oraz dobre praktyki doboru środków gaśniczych właśnie na tym bazują, bo inny środek wybierze się do rozdzielni elektrycznej, inny do rozlanej benzyny, a jeszcze inny do pożaru ciał stałych.