Według przepisów ADR, cyfra 5 w górnej części pomarańczowej tablicy ostrzegawczej oznacza zagrożenie związane z materiałem
A. materiałem utleniającym.
B. promieniotwórczym.
C. wybuchowym.
D. trującym lub zakaźnym.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2014 (arkusz Z.22-X-14.05).
Cyfra 5 w górnej części pomarańczowej tablicy ADR oznacza zagrożenie utleniające, czyli takie, które może podtrzymywać albo mocno nasilać spalanie innych materiałów. Chodzi o numer rozpoznawczy zagrożenia, często nazywany numerem Kemlera. Górna część tablicy mówi służbom ratowniczym, z jakim typem ryzyka mają do czynienia, a dolna część podaje numer UN konkretnej substancji. Materiały utleniające same nie zawsze są palne, ale potrafią dostarczać tlen lub działać podobnie, więc pożar z ich udziałem rozwija się szybciej i jest trudniejszy do opanowania. Przykłady to niektóre azotany, chlorany, nadtlenek wodoru w wyższych stężeniach czy substancje klasy ADR 5.1. W praktyce oznacza to konieczność oddzielania ich od paliw, olejów, papieru, trocin i innych materiałów łatwopalnych. Moim zdaniem to jedna z tych cyfr, które warto zapamiętać od razu, bo przy akcji ratowniczej albo kontroli transportu daje bardzo konkretną informację: uważać na kontakt z materiałami palnymi i nie zakładać, że brak płomienia oznacza brak zagrożenia.
W tym pytaniu łatwo pomylić oznaczenia z różnych systemów ostrzegania, bo ADR używa zarówno nalepek klas zagrożenia, jak i pomarańczowych tablic z numerem rozpoznawczym zagrożenia u góry. Cyfra 5 na górze tablicy nie oznacza materiału wybuchowego. Zagrożenie wybuchem w systemie numerów zagrożenia wiąże się z innym oznaczeniem, a dodatkowo wybuchowość bywa sygnalizowana przez kombinacje cyfr albo przez odpowiednie nalepki klasy 1. Samo skojarzenie, że coś niebezpiecznego może wybuchnąć, jest trochę zbyt ogólne i w transporcie ADR może prowadzić do złej oceny sytuacji. Materiały promieniotwórcze są związane z cyfrą 7, więc tutaj też nie pasuje. Przy takim ładunku kluczowe byłyby zasady ograniczania czasu narażenia, zwiększania odległości i stosowania osłon, a nie typowe środki przeciwpożarowe dla utleniaczy. Materiały trujące lub zakaźne odpowiadają cyfrze 6. To inny charakter ryzyka: zatrucie, skażenie biologiczne, kontakt ze skórą albo wdychanie. Cyfra 5 wskazuje natomiast właściwości utleniające, czyli zdolność do intensyfikowania spalania. Typowy błąd polega na zapamiętywaniu numerów „na czuja”, bez rozróżnienia, czy patrzymy na numer klasy ADR, nalepkę ostrzegawczą, czy górny numer na tablicy pomarańczowej. W dobrej praktyce transportowej zawsze czyta się te oznaczenia razem z dokumentem przewozowym i numerem UN, bo dopiero wtedy wiadomo, jak zabezpieczyć miejsce zdarzenia, dobrać środki gaśnicze i odsunąć materiały palne.