Wskaż przypadek, w którym zachodzi konieczność jak najszybszej ewakuacji osoby poszkodowanej z wnętrza samochodu zniszczonego w katastrofie komunikacyjnej.
A. Policjant wydał polecenie szybkiego usunięcia pojazdu z drogi.
B. Występują utrudnienia w ruchu innych pojazdów.
C. Poszkodowany, podczas segregacji, został zakwalifikowany do grupy „żółtej”.
D. Występuje zagrożenie zewnętrzne dla życia lub zdrowia poszkodowanego.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2014 (arkusz Z.22-X-14.05).
W tym pytaniu chodzi o bardzo ważną zasadę ratownictwa: poszkodowanego z rozbitego samochodu nie wyciąga się „na szybko” tylko dlatego, że auto przeszkadza albo sytuacja wygląda chaotycznie. Szybka ewakuacja jest uzasadniona wtedy, gdy występuje realne zagrożenie zewnętrzne dla życia lub zdrowia, np. pożar pojazdu, dym w kabinie, wyciek paliwa, ryzyko wybuchu, samochód grozi zsunięciem się ze skarpy, znajduje się na torach, w wodzie albo w miejscu, gdzie za chwilę może dojść do kolejnego uderzenia. W praktyce wtedy liczy się czas i trzeba przenieść poszkodowanego w bezpieczniejsze miejsce, nawet jeżeli nie da się idealnie ustabilizować kręgosłupa szyjnego. Normalnie przy wypadkach komunikacyjnych zakłada się możliwość urazu kręgosłupa, miednicy, klatki piersiowej czy kończyn, więc dobra praktyka mówi: ogranicz ruchy, stabilizuj głowę, czekaj na sprzęt i zespół ratowniczy. Ale gdy otoczenie samo zabija, bezpieczeństwo ma pierwszeństwo. Moim zdaniem to jedna z tych zasad, które trzeba mieć w głowie automatycznie: najpierw bezpieczeństwo miejsca zdarzenia, potem dostęp do poszkodowanego, ocena ABC i dalsze działania. Ewakuacja ratunkowa ma sens tylko, gdy pozostanie w pojeździe jest bardziej niebezpieczne niż samo przemieszczenie rannego.
W podobnych pytaniach łatwo pomylić wygodę organizacyjną z realnym wskazaniem medyczno-ratowniczym. Utrudnienia w ruchu innych pojazdów są problemem dla zabezpieczenia miejsca zdarzenia, ale nie są same w sobie powodem do natychmiastowego wyciągania poszkodowanego z samochodu. W takiej sytuacji powinno się oznakować miejsce, ustawić trójkąt, użyć świateł awaryjnych, kamizelek odblaskowych, wezwać służby i ograniczyć ryzyko kolejnego wypadku. Sam ranny nadal może mieć uraz kręgosłupa szyjnego, krwotok wewnętrzny albo złamania, więc gwałtowne przemieszczanie go bez potrzeby może pogorszyć stan. Polecenie policjanta dotyczące usunięcia pojazdu z drogi też nie zastępuje oceny zagrożenia życia. Policja kieruje ruchem i dba o porządek, ale decyzje o sposobie ewakuacji poszkodowanego powinny wynikać z zasad ratownictwa i bezpieczeństwa medycznego. Oczywiście współpraca ze służbami jest obowiązkowa, tylko nie oznacza to automatycznie szarpania rannego z auta. Tak samo kwalifikacja do grupy „żółtej” w segregacji medycznej nie oznacza konieczności natychmiastowej ewakuacji. Grupa żółta zwykle oznacza stan poważny, ale bez bezpośredniego zagrożenia życia w tej chwili, czyli pomoc może być odroczona w porównaniu z grupą czerwoną. Typowy błąd myślowy polega na tym, że widzi się rozbity samochód i od razu chce się „coś robić”. A w ratownictwie czasem najlepsze działanie to zabezpieczyć miejsce, obserwować oddech, kontrolować krwawienia, utrzymywać kontakt z poszkodowanym i nie ruszać go bez potrzeby. Szybka ewakuacja ma sens dopiero wtedy, gdy zagrożenie zewnętrzne jest większe niż ryzyko pogłębienia urazów podczas przenoszenia.