Ciśnienie robocze dla odcinków wężowych tłocznych (za wyjątkiem średnicy 110) wynosi
A. 1,5 MPa
B. 2,5 bar
C. 12 Pa
D. 10 at
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2015 (arkusz Z.23-X-15.05).
Ciśnienie robocze odcinków wężowych tłocznych, z wyjątkiem średnicy 110, wynosi 1,5 MPa, czyli w praktyce 15 bar. To jest wartość, przy której wąż może normalnie pracować podczas podawania wody lub roztworu środka pianotwórczego, bez ryzyka uszkodzenia przy prawidłowej eksploatacji. W straży pożarnej dotyczy to typowych węży tłocznych, np. W-25, W-52 i W-75. Moim zdaniem warto to zapamiętać właśnie przez przeliczenie: 1 MPa = 10 bar, więc 1,5 MPa = 15 bar. W działaniach praktycznych ma to duże znaczenie, bo ciśnienie z autopompy, motopompy czy hydrantu nie może być dobierane na oko. Zbyt wysokie ciśnienie może uszkodzić wąż, łączniki albo spowodować niebezpieczne szarpnięcie linii gaśniczej. Dobre praktyki eksploatacyjne mówią też, żeby kontrolować stan oplotu, szczelność przy łącznikach, brak przetarć i załamań. Nawet sprzęt o prawidłowym ciśnieniu roboczym nie będzie bezpieczny, jeśli jest stary, źle suszony albo przechowywany byle jak.
W tym pytaniu łatwo pomylić jednostki ciśnienia, a to w pożarnictwie jest dość częsty problem, szczególnie gdy obok siebie pojawiają się bary, paskale, atmosfery techniczne i megapaskale. Wartość 10 at może brzmieć sensownie, bo atmosfera techniczna była kiedyś używana w opisach sprzętu i jest zbliżona do bara. Jednak 10 at to około 1 MPa, czyli za mało dla typowych odcinków wężowych tłocznych innych niż średnica 110. Prawidłowo trzeba przyjąć 1,5 MPa, czyli około 15 bar. Różnica jest istotna, bo chodzi nie o przypadkowe ciśnienie w instalacji, ale o dopuszczalne ciśnienie robocze sprzętu pożarniczego. Wartość 12 Pa jest kompletnie nierealna w tym zastosowaniu. Paskal to bardzo mała jednostka, używana raczej przy precyzyjnych pomiarach ciśnień lub różnic ciśnień, a nie do określania pracy węży tłocznych podczas akcji. Dla porównania, 12 Pa to praktycznie nic przy ciśnieniach w liniach gaśniczych. Z kolei 2,5 bar również jest za mało. Takie ciśnienie może kojarzyć się z instalacjami domowymi, niektórymi układami wodociągowymi albo ogólnym ciśnieniem wody, ale linia gaśnicza pracuje w innych warunkach. Dochodzą straty ciśnienia na długości węża, wysokość podawania, prądownice i armatura. Z mojego doświadczenia najwięcej błędów bierze się z tego, że ktoś zapamiętuje tylko liczbę, a nie jednostkę. A tutaj jednostka robi całą robotę: 1,5 MPa to nie to samo co 1,5 bar. W praktyce strażackiej takie pomyłki mogą prowadzić do złego doboru ciśnienia na pompie i po prostu do niebezpiecznej pracy sprzętu.