Działania jednostek PSP podczas katastrof budowlanych obejmują
A. rozbiórkę uszkodzonego budynku.
B. lokalizację ewentualnych niewypałów.
C. rozpoznanie, czynności ratownicze i zabezpieczenie terenu zagrożonego.
D. naprawę uszkodzeń sieci i urządzeń.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2014 (arkusz Z.23-X-14.05).
Działania jednostek PSP przy katastrofie budowlanej zaczynają się od rozpoznania, bo bez tego łatwo wejść w strefę wtórnego zagrożenia i narobić więcej szkody niż pożytku. Trzeba ocenić stabilność konstrukcji, możliwość dalszego zawalenia, obecność osób poszkodowanych, uszkodzenia instalacji gazowej, elektrycznej, wodnej, a także dostęp dla sił i środków. Potem prowadzi się czynności ratownicze: ewakuację, dotarcie do uwięzionych, udzielanie kwalifikowanej pierwszej pomocy, wykonywanie dostępu, stabilizację elementów konstrukcyjnych, czasem podparcia doraźne i współpracę ze specjalistycznymi grupami poszukiwawczo-ratowniczymi. Równolegle zabezpiecza się teren zagrożony, czyli wyznacza strefy, ogranicza dostęp osób postronnych, kontroluje media i organizuje łączność oraz logistykę. Moim zdaniem to jest sedno tej odpowiedzi: PSP nie przyjeżdża tam jako ekipa remontowa, tylko jako formacja ratownicza działająca pod kierowaniem KDR, zgodnie z zasadami bezpieczeństwa działań, rozpoznania i priorytetu ratowania życia. W praktyce może to wyglądać tak, że zastęp odcina zasilanie, wyznacza strefę niebezpieczną, wprowadza rotę z detektorem i sprzętem burzącym, a jednocześnie organizuje punkt medyczny i zabezpiecza miejsce przed osobami ciekawskimi. To są dobre praktyki stosowane w ratownictwie technicznym i podczas zdarzeń budowlanych.
Przy katastrofie budowlanej łatwo pomylić zadania PSP z pracami wykonywanymi później przez inne służby, firmy techniczne albo zarządcę obiektu. Rozbiórka uszkodzonego budynku nie jest podstawowym działaniem ratowniczym straży pożarnej. PSP może usuwać elementy bezpośrednio zagrażające ratownikom lub poszkodowanym, wykonać doraźne podparcie, odgruzować dojście czy wykonać dostęp do osoby uwięzionej. Ale pełna rozbiórka to już procedura budowlana, zwykle prowadzona po decyzjach nadzoru budowlanego, z projektem, sprzętem ciężkim i odpowiedzialnością wykonawcy. Mylenie tego z akcją ratowniczą bierze się często z tego, że na miejscu widać cięcie, kucie i usuwanie gruzu, ale cel tych czynności jest ratowniczy, a nie remontowo-rozbiórkowy. Podobnie naprawa uszkodzeń sieci i urządzeń nie należy zasadniczo do PSP. Straż może zakręcić zawór gazu, odłączyć prąd, ograniczyć wyciek wody, zabezpieczyć instalację przed pożarem albo wezwać pogotowie energetyczne czy gazowe. Sama naprawa sieci to zadanie specjalistycznych służb technicznych. Lokalizacja niewypałów również nie jest typowym elementem działań przy katastrofie budowlanej, chyba że rozpoznanie wskaże takie szczególne zagrożenie, na przykład na terenie powojskowym albo podczas prac ziemnych. Wtedy wchodzi procedura zabezpieczenia miejsca i wezwania patrolu saperskiego, a nie samodzielne poszukiwanie przez zastępy PSP. Właściwy tok myślenia jest taki: najpierw rozpoznanie, potem ratowanie ludzi i ograniczenie skutków zdarzenia, a równolegle zabezpieczenie strefy niebezpiecznej. Z mojego doświadczenia z nauki taktyki wynika, że ten schemat naprawdę pomaga, bo porządkuje chaos na miejscu akcji i jasno pokazuje, kto za co odpowiada.