Element przedstawiony na schemacie elektrycznego systemu oddymiania grawitacyjnego, oznaczony cyfrą 5, to
A. ręczny przycisk alarmowy.
B. przycisk przewietrzania.
C. centrala sterująca.
D. siłownik elektryczny.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2018 (arkusz Z.23-X-18.05).
Element oznaczony cyfrą 5 to przycisk przewietrzania, czyli lokalny element sterowania używany do codziennego, niealarmowego otwierania i zamykania klap oddymiających albo okien napowietrzających. Na takim schemacie elektrycznego systemu oddymiania grawitacyjnego widać centralę, połączenie z SAP, siłownik przy klapie oraz osobne elementy obsługowe. Przycisk przewietrzania zwykle ma funkcje typu góra, dół, stop albo dwa klawisze kierunkowe, dlatego odróżnia się go od ręcznego przycisku alarmowego, który służy do uruchomienia trybu pożarowego. Moim zdaniem to jest detal, który łatwo przeoczyć, bo oba przyciski są nisko na schemacie i wyglądają podobnie. W praktyce przycisk przewietrzania stosuje się np. na klatce schodowej, w hali albo na korytarzu, żeby poprawić komfort i wymianę powietrza bez wzbudzania alarmu pożarowego. Dobra praktyka branżowa jest taka, że funkcja przewietrzania nie może zakłócać funkcji bezpieczeństwa: po sygnale z SAP lub ręcznego przycisku alarmowego centrala oddymiania ma przejść w tryb pożarowy i nadać mu priorytet. Odwołuje się to do zasad stosowanych w systemach kontroli rozprzestrzeniania dymu i ciepła, m.in. według rodziny norm PN-EN 12101 oraz dokumentacji techniczno-ruchowej producenta centrali.
W tym schemacie trzeba patrzeć nie tylko na sam kształt symbolu, ale też na jego położenie w całym układzie oddymiania. Centrala sterująca jest głównym modułem systemu, zwykle pokazanym jako większa skrzynka, do której dochodzą przewody z SAP, przycisków, siłowników i ewentualnie czujników pogodowych. To ona zasila i nadzoruje obwody, kontroluje stan linii oraz uruchamia klapy w trybie pożarowym. Element z numerem 5 nie pełni takiej roli, bo jest małym urządzeniem obsługowym podłączonym do centrali, a nie centralnym węzłem sterowania. Siłownik elektryczny też nie pasuje, ponieważ siłownik znajduje się przy klapie oddymiającej i mechanicznie wykonuje ruch otwarcia lub zamknięcia. Na rysunku widać go przy konstrukcji klapy, a nie na dole instalacji jako przycisk dla użytkownika. Ręczny przycisk alarmowy może wyglądać podobnie na uproszczonych schematach, i tu często pojawia się pomyłka. Jego zadaniem jest jednak ręczne uruchomienie procedury alarmowej oddymiania, najczęściej z priorytetem bezpieczeństwa, a nie zwykłe przewietrzanie obiektu. Przycisk przewietrzania działa w trybie eksploatacyjnym, czyli do codziennego użycia, gdy nie ma pożaru. Z mojego doświadczenia najprostsza metoda rozpoznania jest taka: szukamy, co steruje komfortem użytkowania, a co bezpieczeństwem pożarowym. Numer 5 wskazuje właśnie przycisk przewietrzania, a nie urządzenie wykonawcze ani alarmowe.