Gaz promieniotwórczy palny przewożony jest w cysternie oznakowanej kodem Kemlera
Odpowiedź 273 jest właściwa, bo kod Kemlera, czyli liczba rozpoznawcza zagrożenia umieszczana w górnej części pomarańczowej tablicy ADR, opisuje rodzaj dominujących zagrożeń stwarzanych przez przewożony materiał. W tym układzie cyfra 2 oznacza gaz lub zagrożenie związane z wydzielaniem gazu pod ciśnieniem, 7 oznacza promieniotwórczość, a 3 oznacza palność. Dlatego dla gazu promieniotwórczego palnego zapis będzie 273: najpierw informacja, że mamy do czynienia z gazem, potem zagrożenie radiacyjne, a następnie palność. To nie jest zwykłe przestawianie cyferek według uznania, tylko ustalony sposób odczytu oznakowania materiałów niebezpiecznych. W praktyce ratowniczej taka informacja od razu mówi, że działania trzeba prowadzić ostrożnie: wyznaczyć strefę zagrożenia, ograniczyć źródła zapłonu, używać ochrony dróg oddechowych i skóry, a przy tym prowadzić rozpoznanie radiometryczne. Moim zdaniem to jeden z tych kodów, które warto kojarzyć automatycznie, bo przy cysternie nie ma czasu na długie zastanawianie się. Dobre praktyki ADR i ratownictwa chemiczno-ekologicznego wymagają, żeby kod Kemlera zestawiać jeszcze z numerem UN, dokumentami przewozowymi i kartą charakterystyki, ale już samo 273 daje bardzo ważny sygnał: gaz, promieniowanie jonizujące i ryzyko zapłonu.
W tym pytaniu łatwo wpaść w pułapkę, bo wszystkie podane odpowiedzi składają się z tych samych albo podobnych cyfr, a człowiek odruchowo myśli, że wystarczy je tylko jakoś ułożyć. W kodzie Kemlera tak to jednak nie działa. Liczba rozpoznawcza zagrożenia nie jest luźnym skrótem opisowym, tylko elementem oznakowania ADR, który ma określoną kolejność i znaczenie. Przy gazie promieniotwórczym palnym prawidłowy zapis to 273: 2 wskazuje na gaz, 7 na promieniotwórczość, a 3 na palność. Zamiana kolejności cyfr zmienia sens oznaczenia albo powoduje, że zapis nie odpowiada standardowemu opisowi tego zagrożenia. Kod zaczynający się od 7 sugerowałby, że jako główny charakter materiału potraktowano promieniotwórczość, a nie gaz przewożony w cysternie, co w tym zadaniu nie jest właściwym odczytem. Z kolei układ z cyfrą 3 bezpośrednio po 2 może prowadzić do myślenia o gazie palnym z innym dodatkowym zagrożeniem, ale nie oddaje poprawnej kolejności dla podanego opisu. Typowy błąd polega też na mechanicznym czytaniu zdania: skoro napisano palny, promieniotwórczy, gaz, to ktoś układa cyfry w kolejności słów. A w działaniach ratowniczych trzeba trzymać się tablic ADR i zasad interpretacji, nie samej gramatyki zdania. Z mojego doświadczenia najlepiej zapamiętać: 2 to gaz, 7 to promieniowanie, 3 to palność, a dla tego przypadku razem daje to 273. Taka informacja ma praktyczne znaczenie, bo oznacza jednoczesne ryzyko wybuchowo-pożarowe i radiacyjne, więc potrzebne są strefy bezpieczeństwa, pomiary dozymetryczne, eliminacja źródeł zapłonu i bardzo rozsądne podejście do ewentualnego uszczelniania cysterny.