Ile wody z powodu niesprawnego odpływu znajduje się w pomieszczeniu, do którego w następstwie opadu 22 mm deszczu spłynęła woda z betonowego placu o powierzchni 400 m2?
A. 9,5 m3
B. 8,8 m3
C. 11,5 m3
D. 6,5 m3
Pytanie z egzaminu CKE z 2016 roku (arkusz Z.23-X-16.04).
Odpowiedź 8,8 m³ jest prawidłowa, bo trzeba zamienić wysokość opadu na metry i pomnożyć przez powierzchnię, z której spłynęła woda. Opad 22 mm to 0,022 m. Betonowy plac ma 400 m², więc objętość wody wynosi: 400 m² × 0,022 m = 8,8 m³. Można to też policzyć praktyczniej: 1 mm deszczu na 1 m² daje 1 litr wody. Czyli 22 mm × 400 m² = 8800 litrów, a 8800 litrów to 8,8 m³. W zadaniu ważne jest, że plac jest betonowy, więc przyjmujemy praktycznie pełny spływ powierzchniowy, bez istotnego wsiąkania w grunt. Z mojego doświadczenia takie szybkie przeliczenie bardzo się przydaje przy wypompowywaniu wody z piwnic, garaży podziemnych albo pomieszczeń technicznych. Pozwala oszacować, ile czasu będzie pracowała pompa, czy wystarczy motopompa szlamowa, pompa zanurzeniowa, albo czy trzeba zadysponować dodatkowy sprzęt. Dobra praktyka ratownicza mówi też, żeby przy takich zdarzeniach uwzględnić dopływ ciągły, drożność odpływów, możliwość cofki kanalizacyjnej oraz bezpieczeństwo instalacji elektrycznej w zalanym pomieszczeniu. Sam wynik matematyczny jest prosty, ale w działaniach terenowych od niego zaczyna się sensowne planowanie.
W tym zadaniu najczęstszy błąd polega na złym przeliczeniu milimetrów opadu na objętość wody. Opad 22 mm nie oznacza 22 metrów ani 0,22 m, tylko 0,022 m. Dopiero tę wartość można mnożyć przez powierzchnię placu. Jeżeli ktoś otrzymuje wynik około 6,5 m³, to najpewniej przyjął zbyt mały współczynnik spływu albo pomylił się przy zamianie jednostek. Przy betonie infiltracja jest pomijalna, więc dla typowego zadania egzaminacyjnego zakłada się prawie cały spływ do odpływu lub, jak tutaj, do pomieszczenia. Wynik 9,5 m³ może wynikać z zaokrągleń robionych na oko albo z doliczenia jakiegoś zapasu, ale w treści nie ma informacji o dodatkowej powierzchni zlewni, ścianach, dachu czy napływie z ulicy. Z kolei 11,5 m³ sugeruje zawyżenie wysokości opadu albo przyjęcie większej powierzchni niż podane 400 m². Moim zdaniem warto zapamiętać prostą zasadę: 1 mm opadu na 1 m² to dokładnie 1 litr wody. Wtedy rachunek robi się bardzo czytelny: 22 × 400 = 8800 l, czyli 8,8 m³. W praktyce ratowniczej takie obliczenie pomaga dobrać pompę, ocenić czas odpompowania i przewidzieć, czy napływ wody będzie większy niż wydajność sprzętu. Błędne odpowiedzi nie są więc tylko pomyłką w matematyce, ale mogą prowadzić do złej oceny skali zalania i niewłaściwego doboru sił oraz środków.