Ile zastępów oznaczonych do celów wewnętrznych PSP jako GBA 2,5/25 jest potrzebnych do wytworzenia 80 m3 piany ciężkiej o liczbie spienienia 10, wytwarzanej przy użyciu dwóch prądownic PP-2 z wodnego roztworu środka pianotwórczego o stężeniu 5%, przy założeniu, że samochody są zasilane z hydrantu zapewniającego ciągłość prowadzenia działań?
A. 1 zastęp.
B. 4 zastępy.
C. 2 zastępy.
D. 3 zastępy.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2017 (arkusz Z.23-X-17.05).
Odpowiedź „2 zastępy” wynika z bilansu środka pianotwórczego, a nie z samej wydajności pompy czy ilości wody w zbiorniku samochodu. Pianę ciężką o liczbie spienienia 10 liczymy tak, że 1 m³ roztworu wodnego daje około 10 m³ piany. Skoro trzeba wytworzyć 80 m³ piany, potrzebne jest 8 m³ gotowego roztworu środka pianotwórczego z wodą. Przy stężeniu 5% ilość koncentratu pianotwórczego wynosi 5% z 8 m³, czyli 0,4 m³, a więc 400 dm³ środka pianotwórczego. Typowo GBA 2,5/25 ma 2,5 m³ wody i około 250 dm³ środka pianotwórczego. Ponieważ hydrant zapewnia ciągłość zasilania wodnego, nie ogranicza nas zapas wody w zbiorniku, tylko zapas koncentratu. Jeden zastęp miałby za mało środka pianotwórczego, dwa zastępy dają łącznie około 500 dm³, czyli z zapasem pokrywają wymagane 400 dm³. Dwie prądownice PP-2 są tu też logiczne, bo każda pobiera około 200 dm³/min roztworu, razem 400 dm³/min, więc 8 m³ roztworu zostanie zużyte w około 20 minut. Moim zdaniem to bardzo praktyczne zadanie, bo pokazuje, że przy działaniach pianowych trzeba patrzeć nie tylko na wodę i wydajność autopompy, ale też na realny zapas środka pianotwórczego w samochodach. W dobrej praktyce dowódca powinien szybko sprawdzić: wymaganą objętość piany, liczbę spienienia, stężenie dozowania, wydajność prądownic oraz możliwość dowozu lub podania dodatkowego środka pianotwórczego.
W tym zadaniu łatwo pójść na skróty i policzyć tylko wodę albo tylko wydajność prądownic, ale wtedy wynik wychodzi mylący. GBA 2,5/25 oznacza samochód z dużą wydajnością autopompy i zbiornikiem wody 2,5 m³, jednak w treści jest wyraźnie podane, że samochody są zasilane z hydrantu zapewniającego ciągłość działań. To oznacza, że woda nie jest głównym ograniczeniem. Nie ma więc sensu dobierać liczby zastępów wyłącznie pod kątem pojemności zbiorników wodnych, bo hydrant przejmuje ten problem. Ważniejszy jest środek pianotwórczy. Do uzyskania 80 m³ piany ciężkiej przy liczbie spienienia 10 potrzeba 8 m³ roztworu wodnego. Stężenie 5% oznacza, że koncentratu trzeba 400 dm³. Jeden samochód tego typu zwykle nie ma takiej ilości środka pianotwórczego, bo jego zapas jest rzędu 250 dm³, więc pojedynczy zastęp nie wystarczy mimo tego, że pompa spokojnie obsłużyłaby dwie PP-2. Z drugiej strony dobieranie trzech albo czterech zastępów jest już przewymiarowaniem, jeśli mówimy tylko o wykonaniu tego konkretnego zadania przy sprawnym hydrancie i typowym wyposażeniu GBA. Taki błąd często bierze się z mylenia zapasu taktycznego z minimalną liczbą sił i środków potrzebnych do wykonania obliczonego podania piany. W praktyce oczywiście dowódca może zadysponować więcej sił ze względów bezpieczeństwa, rotacji ratowników, rezerwy sprzętowej albo rozwoju pożaru, ale matematycznie i sprzętowo do wytworzenia wymaganej ilości piany wystarczają dwa zastępy. Najważniejszy tok myślenia to: objętość piany → liczba spienienia → objętość roztworu → procent środka pianotwórczego → porównanie z zapasem środka w samochodach.