Instrukcja bezpieczeństwa pożarowego nie zawiera
A. procedury postępowania w sytuacji pożaru bądź innego zagrożenia.
B. określenia wyposażenia w wymagane urządzenia przeciwpożarowe.
C. planów obiektów, obejmujących także ich usytuowanie oraz terenu przyległego.
D. oceny ryzyka wystąpienia pożaru lub wybuchu.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2018 (arkusz Z.23-X-18.05).
Instrukcja bezpieczeństwa pożarowego nie zawiera formalnej oceny ryzyka wystąpienia pożaru lub wybuchu, dlatego ta odpowiedź jest właściwa. W praktyce IBP jest dokumentem organizacyjno-technicznym dla obiektu: opisuje warunki ochrony przeciwpożarowej, zasady ewakuacji, obowiązki użytkowników, wyposażenie w urządzenia przeciwpożarowe i gaśnice, sposoby ich przeglądów, a także plany budynku oraz terenu. Moim zdaniem najłatwiej zapamiętać to tak: instrukcja mówi, co w obiekcie jest, jak działać i jak utrzymać bezpieczeństwo, ale nie jest klasyczną analizą ryzyka. Ocena ryzyka pożaru lub wybuchu może występować w innych opracowaniach, np. przy ocenie zagrożenia wybuchem, dokumentacji ATEX albo ocenie ryzyka zawodowego. W dobrych praktykach branżowych te dokumenty się uzupełniają, ale nie są tym samym. Przykład z życia: w magazynie z aerozolami instrukcja pokaże drogi ewakuacyjne, miejsca gaśnic, hydrantów i zasady alarmowania, ale szczegółowe wyliczanie prawdopodobieństwa powstania atmosfery wybuchowej będzie już osobnym zagadnieniem technicznym.
W tym pytaniu łatwo wpaść w pułapkę, bo instrukcja bezpieczeństwa pożarowego kojarzy się z bardzo szerokim dokumentem i człowiek odruchowo zakłada, że skoro dotyczy bezpieczeństwa, to musi zawierać wszystko. A tak nie jest. Procedury postępowania podczas pożaru albo innego zagrożenia są jednym z podstawowych elementów instrukcji. To właśnie tam użytkownik obiektu ma znaleźć informację, jak alarmować, którędy się ewakuować, kto odpowiada za wyłączenie mediów, gdzie jest miejsce zbiórki i jak zachować się do czasu przyjazdu straży. Bez tego IBP byłaby mało praktyczna, trochę jak mapa bez legendy. Określenie wyposażenia w wymagane urządzenia przeciwpożarowe również należy do typowej treści instrukcji. Chodzi tu między innymi o hydranty wewnętrzne, system sygnalizacji pożarowej, urządzenia oddymiające, przeciwpożarowy wyłącznik prądu czy gaśnice, zależnie od rodzaju obiektu i wymagań przepisów. Plany obiektów, wraz z usytuowaniem budynku i terenem przyległym, także są elementem IBP, bo pomagają zarówno użytkownikom, jak i ekipom ratowniczym szybko zorientować się w układzie dróg pożarowych, wejść, klatek schodowych, stref pożarowych i lokalizacji sprzętu. Typowy błąd myślowy polega na myleniu instrukcji z oceną ryzyka. Ocena ryzyka wystąpienia pożaru lub wybuchu to bardziej analityczne opracowanie, często powiązane z procesem technologicznym, substancjami palnymi albo atmosferami wybuchowymi. Instrukcja korzysta z takich ustaleń, ale sama z założenia nie jest pełną analizą prawdopodobieństwa i skutków zdarzenia.