Jaką objętość piany o LS = 12 otrzymano podczas gaszenia pożaru, wykorzystując 970 litrów wody i stężenie środka pianotwórczego 3%?
A. 11 m3
B. 12 m3
C. 10 m3
D. 13 m3
Pytanie z egzaminu CKE z 2016 roku (arkusz Z.23-X-16.04).
Kluczowe jest tu rozróżnienie między wodą, środkiem pianotwórczym i gotowym roztworem pianotwórczym. Stężenie 3% oznacza, że w całej mieszaninie roboczej 3% stanowi środek pianotwórczy, a 97% stanowi woda. Skoro zużyto 970 litrów wody, to cała ilość roztworu wynosi: 970 l / 0,97 = 1000 l. Do tej ilości trzeba więc dodać 30 l środka pianotwórczego. Liczba spienienia Lₛ = 12 mówi, że z 1 litra roztworu powstaje 12 litrów piany. Otrzymujemy więc 1000 l × 12 = 12 000 l, czyli 12 m³ piany. Moim zdaniem to bardzo praktyczny typ zadania, bo w działaniach gaśniczych łatwo pomylić ilość samej wody z ilością gotowego roztworu. W dobrych praktykach pożarniczych przy pianach zawsze pilnuje się właśnie stężenia dozowania, wydajności prądownicy lub wytwornicy oraz liczby spienienia. Dzięki temu można realnie ocenić, czy zapas środka pianotwórczego i wody wystarczy do pokrycia powierzchni palącej się cieczy albo zabezpieczenia rozlewiska.
W tym zadaniu najczęstszy błąd polega na tym, że ktoś traktuje 970 litrów wody tak, jakby było to już dokładnie 970 litrów gotowego roztworu pianotwórczego. Wtedy wynik wychodziłby trochę mniejszy, około 11,64 m³, i łatwo zaokrąglić go do 11 m³ albo pomyśleć o 12 m³ bez zrozumienia, skąd to się bierze. Technicznie jednak stężenie 3% oznacza udział środka pianotwórczego w całym roztworze, a nie dodatek „obok” bez zmiany objętości obliczeniowej. Skoro woda stanowi 97% mieszaniny, to 970 litrów wody odpowiada 1000 litrom gotowego roztworu. Dopiero ten roztwór mnoży się przez liczbę spienienia Lₛ = 12. Wyniki 10 m³ i 11 m³ zwykle wynikają z pominięcia koncentratu, zbyt dużego zaokrąglenia albo błędnego odczytania liczby spienienia jako czegoś w rodzaju procentu. Z kolei 13 m³ to najczęściej efekt „dodania czegoś na zapas”, bez trzymania się proporcji mieszaniny. W praktyce ratowniczo-gaśniczej takie liczenie ma znaczenie, bo błędna ocena ilości piany może spowodować źle dobrany zapas środka pianotwórczego, za małe pokrycie powierzchni paliwa albo przerwanie podawania piany w najgorszym momencie. Z mojego doświadczenia najlepiej zawsze iść krokami: najpierw ustalić objętość roztworu, potem zastosować Lₛ, a dopiero na końcu zamienić litry na m³.