Jaką powierzchnię czynną powinna mieć klapa dymowa systemu wentylacji pożarowej na klatce schodowej w budynkach niskich i średniowysokich w stosunku do rzutu poziomego podłogi klatki?
Wymagana powierzchnia czynna klapy dymowej na klatce schodowej w budynkach niskich i średniowysokich wynosi 5,0% powierzchni rzutu poziomego podłogi tej klatki. Chodzi tu o powierzchnię czynną, czyli aerodynamicznie skuteczną powierzchnię oddymiania, a nie tylko o wymiar otworu w dachu czy w ścianie. To ważna różnica, bo klapa o dużym wymiarze geometrycznym może mieć mniejszą skuteczność, jeżeli jej konstrukcja, kąt otwarcia albo opory przepływu są źle dobrane. W praktyce liczymy to prosto: jeśli rzut poziomy klatki schodowej ma 20 m², to wymagana powierzchnia czynna wynosi $20 \cdot 0{,}05 = 1{,}0\,m²$. Taka klapa ma pomóc w usunięciu dymu i gorących gazów pożarowych, żeby klatka schodowa dłużej nadawała się do ewakuacji i działań straży. Moim zdaniem to jeden z tych parametrów, które warto zapamiętać mechanicznie, bo często wraca w projektach, odbiorach i kontrolach. Dobra praktyka branżowa mówi też, żeby patrzeć nie tylko na samą klapę, ale cały układ: napowietrzanie, sterowanie ręczne i automatyczne, zasilanie, czujki oraz możliwość otwarcia przez ekipę ratowniczą.
W tym pytaniu łatwo pomylić powierzchnię czynną oddymiania z innymi wielkościami spotykanymi przy wentylacji, doświetleniu albo przy uproszczonych obliczeniach otworów. Wymaganie dla klapy dymowej na klatce schodowej w budynkach niskich i średniowysokich odnosi się do 5,0% rzutu poziomego podłogi klatki. Warto zauważyć, że nie jest to wartość przypadkowa, tylko parametr mający zapewnić realny odpływ dymu i gorących gazów pożarowych z pionowej drogi ewakuacyjnej. Zaniżenie tej wartości, na przykład do 2,5% albo 3,0%, może wyglądać kusząco, bo daje mniejszą klapę i prostszy montaż, ale technicznie oznacza zbyt małą wydajność oddymiania. W pożarze dym jest zwykle większym zagrożeniem dla ludzi niż sam płomień, więc klatka schodowa musi mieć sensownie dobrane urządzenie oddymiające. Z kolei 7,5% to wartość zawyżona względem typowego wymagania dla omawianej sytuacji. Większa klapa nie zawsze jest błędem projektowym, ale w teście pytają o wymaganą wartość, a nie o zapas projektowy. Typowy błąd myślowy polega na tym, że ktoś liczy powierzchnię geometryczną otworu albo kojarzy procenty z innym systemem wentylacji pożarowej. Trzeba pamiętać: tu mówimy o powierzchni czynnej klapy dymowej, czyli tej skutecznej aerodynamicznie. Z mojego doświadczenia najlepiej zapisać sobie wzór pomocniczy: $A_{czynna}=0{,}05 \cdot A_{rzutu\ klatki}$. Dopiero potem sprawdza się szczegóły urządzenia, certyfikaty, sposób napowietrzania i sterowanie systemem.