Jaki jest potrzebny czas do przepompowania zawartości zbiornika samochodu oznaczonego do celów wewnętrznych PSP jako GCBA 6/48 za pomocą jednego węża W-75 do otwartego zbiornika buforowego (pośredniego)?
A. 360 s
B. 480 s
C. 420 s
D. 450 s
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2017 (arkusz Z.23-X-17.05).
W tym zadaniu kluczowe jest poprawne odczytanie oznaczenia GCBA 6/48 oraz ograniczenia wynikającego z użycia jednego węża W-75. Liczba 6 oznacza pojemność zbiornika wodnego pojazdu, czyli 6 m³, a więc 6000 dm³ wody. Liczba 48 odnosi się do wydajności autopompy, ale tutaj nie ona decyduje bezpośrednio o czasie, bo przepompowanie odbywa się tylko jednym wężem W-75 do otwartego zbiornika buforowego. W tego typu obliczeniach szkoleniowych przyjmuje się wydatek jednego węża W-75 około 800 dm³/min. Stosujemy zależność $t=\frac{V}{Q}$, czyli 6000 dm³ / 800 dm³/min = 7,5 min. Po przeliczeniu 7,5 min × 60 = 450 s. I dlatego właściwy wynik to 450 s. W praktyce taki rachunek przydaje się np. przy organizowaniu dowożenia wody, zasilania zbiornika przenośnego albo budowaniu punktu czerpania wody przy większym pożarze. Moim zdaniem warto zapamiętać, że nominalna wydajność pompy to jedno, a realny przepływ przez konkretną linię wężową to drugie. Dobre praktyki PSP wymagają, żeby brać pod uwagę średnicę węża, długość linii, straty ciśnienia, ułożenie terenu i sposób zakończenia linii. Tu jednak zadanie jest typowo obliczeniowe, więc pracujemy na przyjętym przepływie dla W-75.
Błędne wyniki w tym zadaniu najczęściej biorą się z pomieszania pojemności zbiornika samochodu z wydajnością autopompy albo z przyjęcia niewłaściwego przepływu dla pojedynczej linii W-75. Oznaczenie GCBA 6/48 nie oznacza, że całe 4800 dm³/min zawsze da się wykorzystać przez jeden wąż. Ta druga wartość opisuje klasę autopompy, czyli jej możliwości w określonych warunkach pracy, ale przepływ przez jedną linię wężową jest ograniczony hydraulicznie. W praktyce jedna W-75 nie przeniesie dowolnie dużej ilości wody bez wzrostu strat ciśnienia, turbulencji i problemów z bezpieczną obsługą armatury. Wynik 360 s sugeruje przyjęcie przepływu około 1000 dm³/min. To bywa kuszące, bo W-75 kojarzy się z dużą średnicą i dużym przepływem, ale w tego typu zadaniach szkolnych standardowo przyjmuje się 800 dm³/min. Wynik 420 s oznaczałby przepływ około 857 dm³/min, czyli wartość nie wynikającą z typowego założenia tabelarycznego. Z kolei 480 s odpowiada około 750 dm³/min, czyli założeniu zbyt zachowawczemu jak na ten modelowy przypadek. Z mojego doświadczenia takie pomyłki zdarzają się, gdy ktoś liczy na oko i zaokrągla czas zamiast najpierw ustalić objętość oraz wydatek. Poprawne podejście jest proste: 6 m³ to 6000 dm³, a przy przepływie 800 dm³/min opróżnienie zbiornika trwa 7,5 min, czyli 450 s. W działaniach ratowniczo-gaśniczych podobne obliczenia są ważne, bo od nich zależy ciągłość podawania środka gaśniczego i sensowne planowanie dowożenia wody.