Kierowaniu strategicznemu podlegają siły
Kierowaniu strategicznemu podlegają siły centralnego odwodu operacyjnego, bo mówimy tu o najwyższym poziomie organizowania działań ratowniczych, a nie o dowodzeniu pojedynczym zastępem, kompanią czy nawet batalionem na miejscu zdarzenia. Centralny odwód operacyjny to zasób przeznaczony do użycia przy zdarzeniach dużych, długotrwałych albo przekraczających możliwości lokalnych i wojewódzkich sił ratowniczych. W praktyce może chodzić np. o powódź obejmującą kilka powiatów, duży pożar lasu, katastrofę budowlaną, masowe skażenie albo sytuację, gdzie trzeba przerzucić znaczne siły PSP i sprzęt specjalistyczny z innych części kraju. Kierowanie strategiczne polega wtedy na podejmowaniu decyzji o priorytetach, rozmieszczeniu odwodów, zabezpieczeniu logistycznym, rotacji ratowników, współpracy z administracją publiczną i innymi służbami. Moim zdaniem to jest jeden z tych tematów, gdzie warto zapamiętać prostą zasadę: im większy zasięg działań i im większe zaangażowanie odwodów operacyjnych, tym wyższy poziom kierowania. Dobra praktyka branżowa mówi, że dowodzenie musi być uporządkowane: poziom interwencyjny ogarnia bezpośrednie działania, taktyczny koordynuje większe odcinki lub zgrupowania, a strategiczny planuje użycie dużych sił w szerszej skali.
W tym pytaniu łatwo pomylić zwykłą strukturę pododdziałów z poziomem kierowania działaniami ratowniczymi. Kompania i batalion brzmią poważnie, bo są to już zorganizowane siły, które mogą wykonywać konkretne zadania na miejscu akcji albo w ramach większego zgrupowania. Jednak samo to, że mamy kompanię czy batalion, nie oznacza jeszcze kierowania strategicznego. Takie pododdziały najczęściej mieszczą się w logice kierowania taktycznego lub operacyjnego na niższym szczeblu, gdzie chodzi o wykonanie zadań: natarcie gaśnicze, obronę, ewakuację, budowę zaopatrzenia wodnego, stabilizację konstrukcji czy pracę na odcinkach bojowych. Kierowanie strategiczne dotyczy skali znacznie szerszej, czyli planowania użycia odwodów, przesuwania sił między regionami, ustalania priorytetów i zapewnienia ciągłości działań przez wiele godzin albo dni. Specjalistyczne grupy ratownicze też nie są automatycznie odpowiedzią właściwą. Grupa chemiczna, techniczna, wysokościowa czy wodno-nurkowa może działać w bardzo ważnym fragmencie akcji, ale nadal jest to siła specjalistyczna użyta do wykonania określonego zadania. Typowy błąd myślowy polega na tym, że ktoś utożsamia specjalizację albo liczebność z najwyższym poziomem dowodzenia. A tu kluczowe jest słowo strategiczne. Z mojego doświadczenia w nauce tych zagadnień najlepiej łączyć je z centralnym odwodem operacyjnym, bo to właśnie jego użycie wymaga decyzji i koordynacji na poziomie przekraczającym lokalny teren akcji.