Kierujący działaniem ratowniczym w trakcie prowadzenia akcji ratowniczej ma prawo
A. zarządzić ewakuację mienia, jeżeli jego usytuowanie utrudnia prowadzenie działań.
B. zarządzić przejęcie w użytkowanie na czas niezbędny do działania ratowniczego nieruchomości placówki dyplomatycznej.
C. zastosować przymus bezpośredni wobec osób utrudniających prowadzenie działań ratowniczych.
D. wstrzymać komunikację w ruchu śródlądowym i morskim.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2015 (arkusz Z.23-X-15.08).
W tej sytuacji właściwa jest decyzja o ewakuacji mienia, gdy jego położenie utrudnia prowadzenie działań ratowniczych. Kierujący działaniem ratowniczym, czyli KDR, ma podczas akcji określone uprawnienia porządkowe i organizacyjne. Nie chodzi tylko o gaszenie pożaru czy wydawanie poleceń strażakom, ale też o takie uporządkowanie terenu akcji, żeby ratownicy mogli działać szybko i bezpiecznie. Jeżeli na przykład samochody, palety z towarem, butle, maszyny, meble albo kontener stoją w miejscu rozwinięcia linii gaśniczej, blokują dojazd drabiny mechanicznej albo zasłaniają dostęp do zaworu gazu, KDR może zarządzić ich usunięcie lub ewakuację. To jest praktyczne i bardzo ważne uprawnienie, bo na akcji czasem kilka metrów wolnej przestrzeni decyduje o skuteczności działań. Z mojego doświadczenia takie decyzje bywają mniej widowiskowe niż podawanie prądów gaśniczych, ale potrafią uratować sytuację. Dobra praktyka branżowa mówi, że teren działań trzeba zorganizować jasno: strefa niebezpieczna, drogi dojścia, miejsce pracy sprzętu, zaopatrzenie wodne, ewakuacja ludzi i mienia. KDR nie działa tu dowolnie, tylko w granicach przepisów i realnej potrzeby ratowniczej. Ewakuacja mienia ma sens wtedy, gdy poprawia bezpieczeństwo, umożliwia dostęp albo ogranicza rozwój zagrożenia.
W tym pytaniu łatwo pomylić ogólne wrażenie dużych uprawnień KDR z konkretnymi kompetencjami wynikającymi z przepisów. Kierujący działaniem ratowniczym faktycznie ma szerokie możliwości organizowania akcji, ale nie oznacza to, że może zrobić absolutnie wszystko w każdym środowisku. Wstrzymanie komunikacji kojarzy się z zabezpieczeniem miejsca zdarzenia i w ruchu drogowym rzeczywiście często spotykamy zamknięcie drogi, objazdy albo ograniczenie przejazdu. Jednak ruch śródlądowy i morski to już inny obszar regulowany przez wyspecjalizowane służby i administrację właściwą dla żeglugi. KDR nie powinien być traktowany jak organ, który samodzielnie przejmuje pełne kierowanie ruchem na wodach morskich. Podobnie przymus bezpośredni wobec osób utrudniających działania nie jest prostym narzędziem w ręku każdego dowodzącego akcją. W praktyce KDR może wydawać polecenia, wyznaczać strefy, żądać wsparcia policji czy innych służb porządkowych, ale stosowanie przymusu bezpośredniego jest ściśle uregulowane i przypisane uprawnionym formacjom. Częsty błąd polega na myśleniu: skoro ktoś przeszkadza, to dowodzący może go siłą usunąć. No nie tak prosto, bo muszą być zachowane podstawy prawne i procedury. Przejęcie do użytkowania nieruchomości placówki dyplomatycznej też nie mieści się w normalnych uprawnieniach KDR. Placówki dyplomatyczne korzystają ze szczególnej ochrony prawnej i nie można ich traktować tak samo jak zwykłego magazynu, placu czy prywatnej działki. Natomiast zarządzenie ewakuacji mienia, gdy jego usytuowanie utrudnia działania, jest typowym i logicznym uprawnieniem KDR. Chodzi o udrożnienie dostępu, usunięcie przeszkód, ograniczenie zagrożenia wtórnego i uporządkowanie terenu akcji. Moim zdaniem to jedno z tych pytań, które sprawdza nie tylko pamięć, ale też zdrowe rozumienie granic dowodzenia podczas ratownictwa.