Które oznaczenie będzie miała pompa bez własnego źródła zasilania o oczekiwanej wydajności 800 dm3/min?
A. PS 4/0,4/8
B. PT 8/1/8
C. PT 0,8/1/0,8
D. PS 40/0,4/8
Pytanie z egzaminu CKE z 2016 roku (arkusz Z.23-X-16.04).
Oznaczenie PT 8/1/8 jest właściwe, bo w tym systemie zapisu litery i liczby niosą konkretne informacje techniczne o pompie. Skrót PT odnosi się do pompy bez własnego źródła zasilania, czyli takiej, która do pracy potrzebuje zasilania z zewnątrz, najczęściej strumieniem wody pod odpowiednim ciśnieniem z autopompy albo motopompy. To ważne w praktyce, bo sama taka pompa nie ma silnika spalinowego ani elektrycznego, więc nie uruchomi się „z niczego”. Liczba 8 oznacza oczekiwaną wydajność 800 dm³/min, ponieważ przyjmuje się tu zapis w setkach dm³/min. Czyli 8 × 100 dm³/min = 800 dm³/min. Pozostałe człony oznaczenia opisują parametry ciśnieniowe pracy, a więc warunki, przy których pompa ma osiągać swoją wydajność znamionową. Moim zdaniem to dobry przykład pytania, gdzie trzeba bardziej rozumieć zapis sprzętu niż tylko kojarzyć nazwę. W działaniach ratowniczo-gaśniczych takie oznaczenia pomagają szybko dobrać pompę do wypompowywania wody z piwnicy, zasilania stanowiska wodnego albo pracy przy przepompowywaniu między zbiornikami. Dobra praktyka jest taka, żeby zawsze sprawdzać typ pompy, wydajność nominalną oraz wymagane ciśnienie zasilania, bo sama wydajność 800 dm³/min nie mówi jeszcze wszystkiego o realnej pracy na miejscu akcji.
Najczęstszy błąd w tym pytaniu polega na złym odczytaniu liczby 8 albo pomyleniu typu pompy. W oznaczeniach tego rodzaju wydajność nie jest zapisywana jako pełne 800 dm³/min, tylko skrótowo, w setkach dm³/min. Dlatego zapis 0,8 sugerowałby 80 dm³/min, a nie 800 dm³/min, jeśli trzymamy się tej logiki oznaczania. To jest dość podchwytliwe, bo ktoś może automatycznie przeliczać 800 dm³/min na 0,8 m³/min i wybrać oznaczenie z wartością 0,8. Tyle że w nazwie sprzętu nie chodzi tu o zapis w m³/min, tylko o przyjęty symboliczny zapis parametrów pożarniczych. Trzeba patrzeć na standard oznaczania, a nie tylko na matematyczne przeliczenie jednostek. Druga sprawa to litery. PS i PT nie są zamienne, nawet jeśli oba symbole mogą kojarzyć się z pompami używanymi przy działaniach wodnych. W pytaniu wyraźnie wskazano pompę bez własnego źródła zasilania o oczekiwanej wydajności 800 dm³/min, więc trzeba dobrać zarówno właściwy typ, jak i właściwą wartość wydajności. Oznaczenia z PS odnoszą się do innego rodzaju sprzętu, więc nie spełniają warunku typu pompy. Z kolei zapis z liczbą 40 oznaczałby zupełnie inną skalę wydajności niż wymagana, a to w praktyce mogłoby prowadzić do złego doboru sprzętu na akcji. Z mojego doświadczenia najbezpieczniej jest czytać takie symbole po kolei: najpierw litery, czyli rodzaj urządzenia, potem pierwszą liczbę jako wydajność w setkach dm³/min, a dopiero na końcu parametry ciśnieniowe. Wtedy łatwiej uniknąć pomyłki.