Który akt prawny jest podstawą podjęcia roli kierującego, który koordynuje medyczne czynności ratunkowe podczas zdarzeń masowych?
A. Ustawa o Ochronie Zdrowia.
B. Ustawa o Zdrowiu Publicznym.
C. Ustawa o Zarządzaniu Kryzysowym.
D. Ustawa o Państwowym Ratownictwie Medycznym.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2015 (arkusz Z.23-X-15.08).
Podstawą jest Ustawa o Państwowym Ratownictwie Medycznym, bo to ona reguluje organizację systemu PRM, zasady wykonywania medycznych czynności ratunkowych oraz rolę osób kierujących tym obszarem działań na miejscu zdarzenia. Przy zdarzeniu masowym nie chodzi tylko o samo udzielanie pierwszej pomocy, ale o uporządkowanie całego procesu: segregację medyczną, wyznaczenie priorytetów transportu, współpracę z kierującym działaniem ratowniczym, zespołami ratownictwa medycznego, PSP, Policją i dyspozytornią medyczną. Z mojego doświadczenia najłatwiej to zapamiętać tak: jeśli pytanie dotyczy medycznych czynności ratunkowych, zespołów ratownictwa medycznego i koordynacji medycznej, to szukamy podstawy w ustawie o PRM. W praktyce podczas wypadku z wieloma poszkodowanymi taka osoba musi pilnować, żeby pacjenci w stanie najcięższym nie zginęli w chaosie organizacyjnym, a transport do szpitali był zgodny z możliwościami SOR-ów i centrów urazowych. To jest właśnie dobra praktyka: jasny podział ról, sprawna łączność, dokumentowanie segregacji i bieżąca współpraca z dowodzącym akcją ratowniczą.
W tym pytaniu łatwo pomylić ogólne przepisy dotyczące bezpieczeństwa państwa albo ochrony zdrowia z konkretną podstawą prawną dla działań ratownictwa medycznego. Ustawa o zarządzaniu kryzysowym rzeczywiście ma znaczenie przy dużych zdarzeniach, katastrofach, uruchamianiu struktur administracji i koordynacji na poziomie gminy, powiatu czy województwa. Nie jest jednak podstawowym aktem, który mówi, kto i na jakich zasadach koordynuje medyczne czynności ratunkowe na miejscu zdarzenia masowego. To trochę inny poziom zarządzania, bardziej administracyjny i planistyczny, a nie operacyjno-medyczny przy pacjencie. Podobnie ustawa o zdrowiu publicznym dotyczy szeroko rozumianej profilaktyki, promocji zdrowia, monitorowania zagrożeń populacyjnych i działań systemowych, ale nie opisuje praktycznego kierowania segregacją medyczną, ewakuacją poszkodowanych czy współpracą z zespołami ratownictwa medycznego. Nazwa ustawa o ochronie zdrowia brzmi dość intuicyjnie, ale w takim ujęciu jest zbyt ogólna i nie wskazuje właściwej podstawy dla roli kierującego medycznymi działaniami ratunkowymi. Typowy błąd polega na tym, że słowo masowe kojarzy się od razu z kryzysem, a nie z procedurą medyczną. Moim zdaniem warto oddzielać dwie sprawy: zarządzanie kryzysowe może tworzyć tło organizacyjne, ale medyczne czynności ratunkowe, triage, dysponowanie ZRM i koordynacja medyczna wynikają z systemu Państwowego Ratownictwa Medycznego. W realnej akcji ta różnica jest ważna, bo od jasnej podstawy prawnej zależy odpowiedzialność, łączność i kolejność decyzji.