Który czynnik nie wpływa na straty ciśnienia w liniach wężowych?
A. Rodzaj pompy używanej do tłoczenia.
B. Średnica odcinka wężowego.
C. Długość linii wężowej.
D. Rodzaj wykładziny wewnętrznej odcinka wężowego.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2015 (arkusz Z.23-X-15.05).
Rodzaj pompy używanej do tłoczenia nie jest czynnikiem, który sam z siebie określa straty ciśnienia w linii wężowej. Pompa daje nam określone ciśnienie i wydajność, czyli mówiąc prosto: ma dostarczyć wodę do układu. Natomiast straty ciśnienia powstają w przewodach na skutek oporów przepływu. Zależą głównie od długości linii, średnicy węża, natężenia przepływu oraz chropowatości i rodzaju wykładziny wewnętrznej. Im dłuższa linia i im mniejsza średnica, tym większe opory. Gładka wykładzina wewnętrzna daje mniejsze tarcie niż zużyta albo bardziej szorstka. W praktyce dowódca lub operator pompy musi uwzględnić te straty przy ustawianiu ciśnienia na autopompie albo motopompie. Sama pompa może być lepsza lub gorsza, ale przy takim samym przepływie i tej samej linii wężowej straty w wężach będą zasadniczo takie same. Moim zdaniem to ważna rzecz, bo często myli się ciśnienie wytwarzane przez pompę ze stratą ciśnienia w instalacji. Dobra praktyka pożarnicza mówi, żeby liczyć lub szacować: ciśnienie wymagane na prądownicy, straty na odcinkach wężowych, różnicę wysokości oraz opory armatury, a dopiero potem dobrać ciśnienie tłoczenia.
Przy analizie strat ciśnienia w liniach wężowych trzeba oddzielić źródło energii, czyli pompę, od oporów hydraulicznych występujących w samej linii. Długość linii wężowej jak najbardziej ma znaczenie, bo woda płynąc przez dłuższy przewód przez cały czas ociera się o ścianki węża. Każdy dodatkowy odcinek to kolejne opory, więc przy rozwinięciu wielu odcinków W-52 albo W-75 ciśnienie na końcu linii może wyraźnie spaść. To jest typowa sytuacja przy pożarach oddalonych od hydrantu albo przy podawaniu wody na wyższe kondygnacje. Średnica węża też jest kluczowa. Węższy przekrój powoduje większą prędkość przepływu przy tej samej wydajności, a większa prędkość oznacza większe tarcie i większe straty. Dlatego do zasilania często stosuje się większe średnice, a nie buduje długiego zasilania z cienkich odcinków, bo to po prostu hydraulicznie boli, że tak powiem. Rodzaj wykładziny wewnętrznej również wpływa na przepływ, ponieważ gładka, nowoczesna wykładzina stawia mniejszy opór niż materiał zużyty, zdeformowany albo bardziej chropowaty. Błędem myślowym jest założenie, że skoro pompa tłoczy wodę, to jej rodzaj decyduje o stratach w wężu. Pompa decyduje o tym, jakie ciśnienie i wydatek jesteśmy w stanie uzyskać, ale nie zmienia fizycznego oporu danej linii. Oczywiście, jeśli inna pompa wymusi większy przepływ, straty wzrosną, lecz przyczyną wzrostu będzie większy przepływ, a nie sama nazwa czy typ pompy. W praktyce strażackiej zgodnie z dobrą zasadą eksploatacji sprzętu patrzy się na cały układ: węże, armaturę, wysokość podawania, prądownicę i wymagany wydatek. Dopiero na końcu ustawia się pompę tak, żeby te straty pokryć.