Na podstawie danych zawartych w tabeli zbrojona stal zbrojeniowa o współczynniku Ra = 310 MPa oraz średnicy 6÷32 mm jest oznakowana symbolem
A. St5OB
B. 20G2Y
C. St3Sy
D. St3Sx
Pytanie z egzaminu CKE z 2016 roku (arkusz Z.23-X-16.04).
Oznaczenie St5OB pasuje do podanych parametrów, bo w tabeli ta stal występuje jako stal zbrojeniowa klasy A-II, okrągła żebrowana, o nominalnej średnicy prętów 6–32 mm oraz wytrzymałości obliczeniowej Rₐ = 310 MPa. To właśnie zestawienie cech jest tu najważniejsze: nie wystarczy patrzeć tylko na samą wartość Rₐ, trzeba jeszcze sprawdzić zakres średnic i rodzaj pręta. W praktyce budowlanej taka stal jest stosowana w zbrojeniu elementów żelbetowych, np. belek, płyt, wieńców czy słupów, gdzie żebrowanie poprawia przyczepność stali do betonu. Moim zdaniem to jest dobry przykład pytania, w którym trzeba czytać tabelę trochę jak dokumentację techniczną, a nie zgadywać po symbolu. W normach i projektach zbrojeniowych parametry typu klasa stali, średnica prętów, wytrzymałość charakterystyczna Rₐₖ i obliczeniowa Rₐ mają bezpośredni wpływ na nośność elementu. Dobra praktyka jest taka, żeby zawsze porównywać cały wiersz tabeli, bo podobne symbole mogą mieć inne własności mechaniczne albo inny zakres średnic.
Przy tym pytaniu łatwo pomylić oznaczenia, jeśli patrzy się tylko na fragment tabeli albo kojarzy symbol stali z pamięci. St3Sx i St3Sy odnoszą się do stali klasy A-I, czyli prętów okrągłych gładkich. Mają one w tabeli wytrzymałość obliczeniową Rₐ = 210 MPa, a więc wyraźnie mniej niż wymagane 310 MPa. Nadają się do innych zastosowań zbrojeniowych, często pomocniczych lub konstrukcyjnie mniej wymagających, ale nie spełniają warunku z pytania. Typowy błąd polega tu na tym, że ktoś widzi podobny zakres średnic 5,5–40 mm i uznaje, że to wystarczy. No nie wystarczy, bo parametr wytrzymałościowy jest decydujący. Symbol 20G2Y również może kusić, bo występuje przy stalach żebrowanych i kojarzy się z mocniejszym zbrojeniem. Jednak w tabeli stal z grupy 20G2Y ma inny zakres średnic, zwykle 6–28 mm, a nie 6–32 mm, więc nie odpowiada dokładnie treści zadania. Dodatkowo w podobnych zestawieniach stal 20G2Y lub 20G2YY bywa przypisana do wyższej klasy, gdzie Rₐ może wynosić 400 MPa, czyli to już inna charakterystyka materiałowa. W dokumentacji technicznej takie rozróżnienia są bardzo ważne, bo zamiana gatunku stali bez sprawdzenia projektu może zmienić nośność, sposób zakotwienia i wymagania dotyczące gięcia prętów. Najbezpieczniej czytać tabelę pełnym wierszem: klasa, znak stali, średnica, Rₐₖ i Rₐ razem.