Nadanie materiałom właściwości, które powodują, że w warunkach ich użytkowania nie występuje stan naelektryzowania, nazywa się
Antystatyzacja to właściwe określenie procesu nadawania materiałom takich cech, aby podczas normalnego użytkowania nie gromadziły ładunków elektrostatycznych albo żeby ładunki te szybko i bezpiecznie się rozpraszały. Chodzi więc nie tylko o chwilowe usunięcie ładunku, ale o trwałe ograniczenie zjawiska elektryzowania. W praktyce robi się to przez stosowanie dodatków antystatycznych, powłok przewodzących, włókien węglowych, odpowiednich wykładzin, odzieży roboczej ESD, uziemienia elementów instalacji czy utrzymywania właściwej wilgotności powietrza. Ma to duże znaczenie np. w strefach zagrożonych wybuchem, przy cieczach palnych, pyłach, gazach technicznych i materiałach opakowaniowych. Moim zdaniem to jedno z tych pojęć, które warto kojarzyć praktycznie: iskra elektrostatyczna może być mała, ale przy atmosferze wybuchowej wystarczy naprawdę niewiele energii zapłonu. Dobre praktyki branżowe, zgodne z podejściem ATEX i zasadami ochrony przeciwpożarowej, wymagają ograniczania źródeł zapłonu, a elektryczność statyczna jest właśnie jednym z nich. Dlatego antystatyzacja materiałów jest środkiem profilaktycznym, a nie tylko zabiegiem kosmetycznym czy laboratoryjną ciekawostką.
W tym pytaniu łatwo pomylić kilka pojęć, bo wszystkie brzmią trochę podobnie i kręcą się wokół ładunków elektrycznych. Neutralizacja może oznaczać usunięcie albo zrównoważenie ładunku, czasem też proces chemiczny, na przykład zobojętnianie kwasu zasadą. Taki termin opisuje raczej skutek lub jednorazowe działanie, a nie nadanie materiałowi stałej właściwości ograniczającej elektryzowanie podczas użytkowania. Zobojętnianie jest bardzo bliskie neutralizacji, szczególnie w chemii i ratownictwie chemicznym, gdzie mówi się o zobojętnianiu substancji niebezpiecznych. Nie pasuje jednak do materiałów, które mają być tak przygotowane, aby nie gromadziły ładunków elektrostatycznych w normalnej eksploatacji. Elektrostatyka to natomiast dział fizyki zajmujący się ładunkami elektrycznymi w spoczynku, polem elektrostatycznym, napięciem i siłami oddziaływania. To nazwa dziedziny wiedzy, nie procesu technologicznego. Typowy błąd polega na tym, że ktoś widzi słowo związane z elektrycznością i wybiera najbardziej ogólne hasło. W praktyce technicznej trzeba być dokładniejszym. Jeśli materiał, odzież, wykładzina albo opakowanie ma nie dopuszczać do niebezpiecznego naelektryzowania, mówimy o antystatyzacji. Z mojego doświadczenia najlepiej zapamiętać to przez przykład: w lakierni, magazynie cieczy palnych albo przy przesypywaniu pyłów nie chodzi tylko o rozładowanie iskry po fakcie, ale o takie dobranie materiałów i uziemień, żeby iskra w ogóle nie miała dobrych warunków do powstania.