O jakich właściwościach materiału niebezpiecznego informuje przedstawiony piktogram?
A. Żrących.
B. Wybuchowych.
C. Zakaźnych.
D. Trujących.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2015 (arkusz Z.23-X-15.05).
Ten piktogram oznacza materiał trujący, czyli taki, który może spowodować ciężkie zatrucie albo nawet śmierć po wchłonięciu małej dawki. W transporcie materiałów niebezpiecznych zgodnie z ADR czaszka i piszczele na rombowej nalepce ostrzegawczej wskazują na substancje toksyczne, najczęściej klasy 6.1. Liczba 6 na dole etykiety pomaga powiązać znak z grupą zagrożeń toksycznych, ale to właśnie symbol czaszki jest tu najważniejszą wskazówką. W praktyce ratowniczej taki znak oznacza, że nie wolno podchodzić bez rozpoznania, trzeba brać pod uwagę zatrucie przez drogi oddechowe, skórę albo przewód pokarmowy. Dobre praktyki to użycie aparatów ochrony dróg oddechowych, rękawic chemoodpornych, wyznaczenie strefy zagrożenia, ograniczenie skażenia wtórnego i sprawdzenie numeru UN oraz dokumentów przewozowych. Moim zdaniem to jeden z tych znaków, które trzeba kojarzyć odruchowo, bo przy pestycydach, cyjankach czy toksycznych gazach czas reakcji ma naprawdę duże znaczenie.
Przedstawiony znak nie informuje o właściwościach żrących, zakaźnych ani wybuchowych, chociaż te skojarzenia czasem się mieszają, szczególnie gdy ktoś patrzy tylko na ogólny wygląd ostrzeżenia. Materiały żrące oznacza się innym piktogramem: w transporcie ADR jest to nalepka klasy 8, zwykle z probówkami wylewającymi ciecz na rękę i metal. Tam zagrożeniem jest niszczenie tkanek, oparzenia chemiczne oraz korozja metali, a nie typowe zatrucie organizmu małą dawką substancji. Zakaźne materiały też należą do szeroko rozumianej klasy 6, ale rozpoznaje się je po symbolu biohazard, czyli charakterystycznym znaku zagrożenia biologicznego. Chodzi wtedy o bakterie, wirusy, próbki medyczne lub inne czynniki chorobotwórcze, a nie o toksyczne działanie chemiczne. Wybuchowe materiały mają z kolei oznaczenia klasy 1, najczęściej pomarańczowe tło i symbol eksplodującego ładunku. Typowy błąd polega na tym, że czaszka jest traktowana jako ogólny znak śmierci albo bardzo dużego zagrożenia, bez rozróżnienia rodzaju ryzyka. W oznakowaniu ADR i podobnych systemach symbol ma konkretne znaczenie: czaszka z piszczelami mówi o toksyczności ostrej. Przy takim materiale procedury powinny iść w stronę ochrony dróg oddechowych, unikania kontaktu ze skórą, dekontaminacji i izolacji strefy, a nie automatycznie w stronę gaszenia, zabezpieczania przed wybuchem czy postępowania biologicznego.