Podczas likwidacji skutków katastrofy kolejowej, do zadań jednostek Państwowej Straży Pożarnej należy
A. pomoc jednostkom ratunkowym PKP przy zabezpieczania śladów i mienia.
B. zabezpieczanie śladów pomocnych w określeniu przyczyn katastrofy.
C. zabezpieczanie mienia poszkodowanych oraz majątku PKP.
D. organizowanie i prowadzenie akcji ratowniczej.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2014 (arkusz Z.23-X-14.05).
Do zadań jednostek Państwowej Straży Pożarnej przy katastrofie kolejowej należy przede wszystkim organizowanie i prowadzenie akcji ratowniczej. To jest sedno działań PSP w KSRG: szybkie rozpoznanie sytuacji, wyznaczenie strefy działań, zabezpieczenie miejsca zdarzenia pod kątem zagrożeń wtórnych, dotarcie do poszkodowanych, ewakuacja, kwalifikowana pierwsza pomoc oraz współpraca z pogotowiem, Policją, służbami kolejowymi i innymi podmiotami. W praktyce przy wykolejeniu pociągu może chodzić o stabilizację wagonów, odłączenie zasilania trakcyjnego, sprawdzenie czy nie ma wycieku paliwa albo substancji niebezpiecznych, a także zorganizowanie dostępu dla zespołów medycznych. Moim zdaniem ważne jest tu zapamiętać priorytet: najpierw życie, zdrowie i ograniczenie zagrożeń, dopiero potem kwestie porządkowe. Zabezpieczanie mienia czy śladów może się pojawić pomocniczo, ale nie jest podstawowym zadaniem PSP w tym pytaniu. Standard dobra praktyka jest taka, że kierujący działaniem ratowniczym koordynuje teren akcji i pilnuje, żeby działania różnych służb się nie mieszały i nie powodowały dodatkowego ryzyka.
W tym pytaniu łatwo pomylić zadania ratownicze PSP z zadaniami porządkowymi, dochodzeniowymi albo typowo kolejowymi. Przy katastrofie kolejowej strażacy oczywiście działają na miejscu zdarzenia i często widzą uszkodzone mienie, bagaże pasażerów, elementy infrastruktury PKP czy ślady ważne dla późniejszego ustalenia przyczyn. To jednak nie znaczy, że ich głównym obowiązkiem jest pilnowanie majątku albo prowadzenie czynności dowodowych. Za zabezpieczenie śladów odpowiadają przede wszystkim organy procesowe, Policja, prokurator oraz właściwe komisje badające wypadki kolejowe. Służby kolejowe mają też swoje procedury dotyczące infrastruktury, taboru i ruchu pociągów. PSP może pomagać, ale tylko w takim zakresie, który nie koliduje z ratowaniem ludzi i likwidacją bezpośrednich zagrożeń. Typowy błąd myślowy polega na tym, że skoro strażacy są pierwsi na miejscu i wydzielają teren akcji, to automatycznie przypisuje im się wszystkie zadania na miejscu katastrofy. A tak nie jest. Kierujący działaniem ratowniczym odpowiada za organizację akcji ratowniczej, bezpieczeństwo ratowników i poszkodowanych, rozpoznanie zagrożeń, ewakuację oraz współpracę między służbami. Z mojego doświadczenia z omawiania takich zdarzeń wynika, że trzeba zawsze rozdzielać ratownictwo od czynności dochodzeniowych. Strażak może nie niszczyć śladów bez potrzeby, może wskazać Policji ważne miejsce, ale nie prowadzi śledztwa zamiast uprawnionych organów.