Pomiaru temperatury metodą bezkontaktową można dokonać przy użyciu
A. detektora temperaturowego.
B. kamery wziernikowej.
C. termometru.
D. pirometru.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2015 (arkusz Z.23-X-15.05).
Pirometr jest właściwym przyrządem do bezkontaktowego pomiaru temperatury, bo działa na zasadzie odbioru promieniowania podczerwonego emitowanego przez badaną powierzchnię. Nie trzeba dotykać elementu, więc można sprawdzić temperaturę obiektu gorącego, trudno dostępnego albo potencjalnie niebezpiecznego, np. rozgrzanego przewodu, obudowy silnika, drzwi za którymi może rozwijać się pożar, fragmentu instalacji technologicznej czy powierzchni zbiornika. W praktyce ratowniczej i technicznej to bardzo przydatne, bo ogranicza ryzyko poparzenia i pozwala szybko ocenić sytuację z pewnej odległości. Trzeba jednak pamiętać o dobrych praktykach: pirometr mierzy temperaturę powierzchni, a wynik zależy od emisyjności materiału, odległości pomiaru, zabrudzeń, dymu, pary wodnej oraz kąta ustawienia przyrządu. Moim zdaniem to jeden z tych sprzętów, który wygląda prosto, ale wymaga rozsądku. Błyszcząca blacha może dać wynik przekłamany przez odbicia, a nie przez faktyczną temperaturę. Dlatego w branży zaleca się znać pole pomiarowe urządzenia, kontrolować jego sprawność i nie traktować jednego odczytu jako całej diagnozy sytuacji.
W tym pytaniu kluczowe jest słowo bezkontaktową. Zwykły termometr, choć oczywiście służy do pomiaru temperatury, kojarzy się najczęściej z pomiarem kontaktowym albo z pomiarem w określonym medium, na przykład w cieczy, powietrzu lub przy dotknięciu sondą do powierzchni. Są termometry elektroniczne z sondami, termometry cieczowe, bimetaliczne i różne przemysłowe wersje, ale sam ogólny termin termometr nie wskazuje jednoznacznie na pomiar bez dotykania obiektu. W testach technicznych trzeba łapać takie szczegóły, bo nazwa urządzenia często mówi o metodzie pomiarowej. Kamera wziernikowa służy głównie do obserwacji miejsc trudno dostępnych, na przykład wnętrza kanału, rury, przestrzeni za przegrodą albo komory urządzenia. Daje obraz, czasem z oświetleniem, ale nie jest standardowym przyrządem do pomiaru temperatury. Łatwo ją pomylić z kamerą termowizyjną, tylko że to zupełnie inna grupa sprzętu. Kamera termowizyjna pokazuje rozkład temperatur na podstawie promieniowania podczerwonego, a kamera wziernikowa po prostu pozwala zajrzeć tam, gdzie oko nie sięga. Detektor temperaturowy też może brzmieć przekonująco, ale zwykle oznacza czujnik reagujący na temperaturę, np. w systemie sygnalizacji pożarowej albo automatyce. Taki element wykrywa przekroczenie progu lub tempo narastania temperatury, a niekoniecznie wykonuje dokładny, ręczny i bezkontaktowy pomiar. Typowy błąd myślowy polega tu na tym, że każde urządzenie związane z temperaturą traktuje się jako miernik. W praktyce sprzętowej trzeba rozróżniać wykrywanie, obserwację i pomiar, bo od tego zależy bezpieczeństwo działań i wiarygodność oceny zagrożenia.