Przesyłka oznaczona nalepką ostrzegawczą przedstawioną na rysunku zawiera materiały
A. utleniające.
B. palne.
C. rakotwórcze.
D. żrące.
Pytanie z egzaminu CKE z 2016 roku (arkusz Z.23-X-16.04).
Nalepka z dwiema probówkami, z których ciecz działa na dłoń i na metal, oznacza substancję lub mieszaninę żrącą. To jest piktogram GHS05 stosowany w systemie GHS/CLP, a w praktyce bardzo podobny sens ma oznakowanie materiałów klasy 8 według ADR. Chodzi o materiały, które mogą powodować poważne oparzenia skóry, uszkodzenia oczu, a także korozję metali. Przykłady z życia: kwas siarkowy, kwas solny, stężony wodorotlenek sodu, niektóre preparaty do udrażniania rur albo środki do czyszczenia przemysłowego. Przy takiej przesyłce nie wolno traktować opakowania jak zwykłej paczki, bo nawet mały wyciek może szybko uszkodzić skórę, ubranie, elementy metalowe czy podłoże. Z mojego doświadczenia najważniejsze jest od razu myśleć o ochronie oczu i rąk: rękawice odporne chemicznie, gogle lub przyłbica, a przy większym wycieku również ubranie ochronne i ograniczenie dostępu osób postronnych. Dobra praktyka branżowa to sprawdzenie karty charakterystyki SDS, unikanie kontaktu z wodą, jeśli nie wiadomo jak substancja reaguje, oraz zabezpieczenie odpływów, żeby nie dopuścić do skażenia środowiska. Ten znak mówi więc jasno: materiał żrący, nie palny, nie utleniający i nie rakotwórczy jako główne oznaczenie.
W tym pytaniu łatwo pomylić kilka znaków ostrzegawczych, bo wszystkie są w czerwonym rombie i na pierwszy rzut oka wyglądają podobnie. Tu jednak decydują szczegóły rysunku. Probówki wylewające ciecz na rękę oraz na kawałek metalu to znak substancji żrącej, czyli takiej, która niszczy tkanki i może powodować korozję materiałów. Odpowiedź związana z palnością byłaby właściwa dopiero wtedy, gdyby na nalepce był symbol płomienia. Materiały palne stwarzają głównie zagrożenie pożarowe i wybuchowe, szczególnie przy obecności źródeł zapłonu, par cieczy palnych albo gazów. Tutaj nie ma płomienia, więc kierowanie się samym czerwonym obramowaniem jest typowym błędem. Substancje utleniające oznacza się piktogramem płomienia nad okręgiem. One same nie muszą się palić, ale mogą intensywnie podtrzymywać spalanie innych materiałów, na przykład papieru, tkanin czy paliw. To zupełnie inny mechanizm zagrożenia niż działanie żrące. Z kolei rakotwórczość w systemie GHS/CLP jest zwykle powiązana z piktogramem przedstawiającym sylwetkę człowieka z charakterystyczną gwiazdką w klatce piersiowej. Ten znak dotyczy poważnych zagrożeń zdrowotnych, takich jak działanie rakotwórcze, mutagenne, toksyczność narządowa czy zagrożenie aspiracją. Moim zdaniem najlepiej zapamiętać to obrazowo: ręka i metal niszczone przez ciecz = żrące; płomień = palne; płomień nad kółkiem = utleniające; sylwetka człowieka = poważne skutki zdrowotne, w tym rakotwórczość. W działaniach ratowniczych i magazynowych taka rozpoznawalność jest ważna, bo od niej zależy dobór środków ochrony indywidualnej, sposób zabezpieczenia wycieku oraz decyzja, czy można bezpiecznie podejść do przesyłki.