Użytkowany budynek można uznać za zagrażający życiu, kiedy długość przejścia lub dojścia ewakuacyjnego jest większa od określonej w przepisach techniczno-budowlanych o ponad
A. 100%
B. 75%
C. 20%
D. 50%
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2015 (arkusz Z.23-X-15.05).
W tym pytaniu chodzi o szczególną przesłankę, kiedy już użytkowany budynek może zostać uznany za zagrażający życiu ludzi. Poprawna wartość to ponad 100%, czyli w praktyce więcej niż dwukrotne przekroczenie dopuszczalnej długości przejścia lub dojścia ewakuacyjnego określonej w przepisach techniczno-budowlanych. Jeżeli na przykład przepisy dla danego przypadku pozwalają na dojście ewakuacyjne 30 m, to przesłanka zagrożenia życia pojawia się dopiero, gdy ta długość jest większa niż 60 m. To nie znaczy, że mniejsze przekroczenie można lekceważyć. Dalej jest to niezgodność i trzeba ją analizować, projektowo poprawiać albo kompensować innymi rozwiązaniami, ale formalnie ten konkretny próg dla uznania budynku za zagrażający życiu wynosi właśnie ponad 100%. Moim zdaniem to ważne rozróżnienie, bo w praktyce kontroli ppoż. często miesza się zwykłe naruszenie warunków technicznych z naruszeniem kwalifikowanym jako bezpośrednie zagrożenie dla ludzi. Długości dojść i przejść ewakuacyjnych mają ogromne znaczenie: im dłuższa droga, tym większy czas przebywania ludzi w strefie zadymienia, wyższa temperatura oddziaływania pożaru i większe ryzyko paniki. Dobra praktyka branżowa polega na tym, żeby nie projektować na styk, tylko zostawiać rozsądny zapas, sprawdzać oznakowanie, drożność dróg, szerokości wyjść oraz realny sposób użytkowania pomieszczeń, bo papier swoje, a życie swoje.
Odpowiedzi 20%, 50% i 75% mogą wydawać się rozsądne, bo w bezpieczeństwie pożarowym nawet niewielkie przekroczenia wymagań potrafią mieć poważne skutki. Trzeba jednak odróżnić zwykłą niezgodność z przepisami techniczno-budowlanymi od ustawowo wskazanej przesłanki uznania użytkowanego budynku za zagrażający życiu ludzi. W przypadku długości przejścia albo dojścia ewakuacyjnego ten próg jest ustawiony znacznie wyżej: chodzi o przekroczenie większe niż 100%, czyli faktycznie ponad dwukrotność wartości dopuszczalnej. Typowy błąd myślowy polega na tym, że ktoś traktuje 20% albo 50% jako granicę alarmową, bo tak bywa w innych ocenach technicznych, tolerancjach wykonawczych czy analizach ryzyka. W ochronie przeciwpożarowej nie wolno jednak przenosić takich intuicji bez sprawdzenia konkretnego przepisu. Przekroczenie o 20%, 50% czy 75% nadal może być istotnym uchybieniem, szczególnie gdy droga ewakuacyjna jest zadymiona, źle oznakowana, ma przeszkody albo prowadzi przez pomieszczenia o podwyższonym zagrożeniu. Inspektor lub rzeczoznawca powinien wtedy wskazać działania naprawcze, na przykład zmianę układu funkcjonalnego, wykonanie dodatkowego wyjścia, wydzielenie pożarowe korytarza, poprawę oddymiania lub ograniczenie liczby użytkowników. Ale sama kwalifikacja budynku jako zagrażającego życiu w tej konkretnej przesłance wymaga przekroczenia ponad 100%. Z mojego doświadczenia najłatwiej zapamiętać to tak: każde przekroczenie jest problemem projektowym i eksploatacyjnym, lecz dopiero więcej niż dwa razy dłuższa droga ewakuacyjna uruchamia ten szczególny, bardzo mocny zapis prawny.