W celu identyfikacji występującego zagrożenia ze strony uszkodzonej czynnej instalacji elektrycznej w budynku zostanie użyty
A. eksplozymetr.
B. AC Hot Stick.
C. pirometr.
D. dozymetr.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2018 (arkusz Z.23-X-18.05).
AC Hot Stick to właściwy przyrząd, bo służy do bezkontaktowego wykrywania obecności napięcia przemiennego w instalacjach, przewodach, rozdzielnicach czy elementach konstrukcyjnych, które mogły zostać przypadkowo pod napięciem. Przy uszkodzonej czynnej instalacji elektrycznej w budynku najważniejsze jest szybkie rozpoznanie, czy dany element stwarza ryzyko porażenia prądem. Taki detektor reaguje na pole elektryczne wokół przewodów zasilanych prądem przemiennym, więc ratownik nie musi dotykać podejrzanego miejsca. To jest bardzo istotne przy pożarach, zalaniach, uszkodzonych tablicach rozdzielczych, zerwanych przewodach albo metalowych elementach, które mogą być pod napięciem. W praktyce używa się go przed wejściem w strefę zagrożenia, przed dotknięciem obudowy urządzenia, balustrady, drzwi technicznych czy instalacji. Z mojego doświadczenia to jeden z tych prostych sprzętów, które potrafią realnie zatrzymać człowieka przed głupim ruchem. Dobra praktyka mówi: najpierw rozpoznanie, potem odłączenie zasilania, zabezpieczenie miejsca i dopiero działania właściwe. AC Hot Stick nie zastępuje pełnych pomiarów elektrycznych wykonywanych przez elektryka, ale w działaniach ratowniczych daje szybką informację ostrzegawczą i podnosi bezpieczeństwo pracy zastępu.
W tym pytaniu łatwo pomylić różne przyrządy pomiarowe, bo każdy z nich służy do wykrywania jakiegoś zagrożenia, ale zupełnie innego rodzaju. Pirometr mierzy temperaturę powierzchni z pewnej odległości. Przydaje się na przykład do lokalizacji przegrzanych elementów, kontroli nagrzania drzwi, obudów maszyn, instalacji kominowych albo miejsc możliwego zarzewia pożaru. Nie powie jednak, czy przewód, obudowa rozdzielnicy albo metalowy element budynku jest pod napięciem. Właśnie tu często pojawia się błąd myślowy: skoro coś jest uszkodzone i może się grzać, to wybieramy pirometr. A zagrożenie w pytaniu dotyczy czynnej instalacji elektrycznej, czyli przede wszystkim możliwości porażenia prądem, nie samej temperatury. Dozymetr służy do kontroli promieniowania jonizującego, np. przy zdarzeniach z materiałami promieniotwórczymi, źródłami medycznymi albo przemysłowymi. W budynku z uszkodzoną instalacją elektryczną nie jest to podstawowe narzędzie rozpoznania. Eksplozymetr z kolei wykrywa atmosferę wybuchową, zwykle obecność gazów palnych lub par cieczy palnych w powietrzu. Jest bardzo ważny przy wyciekach gazu, kanalizacji, piwnicach czy strefach zagrożonych wybuchem, ale nie służy do sprawdzania napięcia. Do identyfikacji zagrożenia elektrycznego stosuje się detektor napięcia przemiennego, taki jak AC Hot Stick. Moim zdaniem warto zapamiętać prostą zasadę: dobieramy miernik do rodzaju energii lub czynnika niebezpiecznego. Temperatura to pirometr, promieniowanie to dozymetr, gazy palne to eksplozymetr, a napięcie przemienne w instalacji to AC Hot Stick.