W oparciu o które czujki zadziała instalacja sygnalizacji pożaru po przekroczeniu danej temperatury granicznej?
A. Zasysające.
B. Optyczne.
C. Różnicowe.
D. Nadmiarowe.
Pytanie z egzaminu CKE z 2016 roku (arkusz Z.23-X-16.04).
Czujki nadmiarowe, czyli czujki ciepła o stałej temperaturze zadziałania, reagują wtedy, gdy temperatura w ich otoczeniu przekroczy określoną wartość graniczną. To właśnie o to chodzi w pytaniu: nie o dym, nie o tempo narastania temperatury, tylko o osiągnięcie konkretnego progu, np. klasy temperaturowej określonej dla danej czujki. W praktyce takie rozwiązanie stosuje się tam, gdzie normalnie mogą występować pyły, para wodna albo aerozole, które utrudniałyby pracę czujek dymu, np. w kuchniach technologicznych, kotłowniach, garażach czy niektórych pomieszczeniach przemysłowych. Zgodnie z dobrymi praktykami projektowania SSP dobór czujki powinien wynikać z warunków środowiskowych i przewidywanego rodzaju pożaru. W normie PN-EN 54-5 opisuje się m.in. wymagania dla punktowych czujek ciepła, w tym klasy temperaturowe i sposób ich reakcji. Moim zdaniem to jedna z tych nazw, które warto po prostu skojarzyć: nadmiarowa = temperatura przekroczyła dopuszczalny nadmiar, czyli próg alarmowy. Trzeba też pamiętać, że czujka nadmiarowa może zadziałać później niż czujka dymu, bo czeka na wzrost temperatury, ale w trudnych warunkach bywa bardziej pewna i mniej podatna na fałszywe alarmy.
W tym pytaniu łatwo pomylić różne typy czujek, bo wszystkie należą do systemu sygnalizacji pożarowej i każda w jakiś sposób może doprowadzić do alarmu. Kluczowe jest jednak kryterium zadziałania. Czujka optyczna nie reaguje na przekroczenie temperatury granicznej, tylko na obecność dymu, najczęściej przez rozproszenie światła na cząstkach dymu w komorze pomiarowej. Dlatego jest dobra przy pożarach tlących, np. przy przegrzewających się przewodach, materiałach tekstylnych czy drewnie, ale nie jest czujką temperaturową w sensie stałego progu ciepła. Czujka zasysająca również bazuje zasadniczo na analizie próbek powietrza pobieranych rurkami z chronionej przestrzeni. To bardzo czułe rozwiązanie, stosowane np. w serwerowniach, archiwach czy obiektach o dużej wartości, ale jej idea to wczesne wykrywanie dymu, a nie sama temperatura graniczna. Czujka różnicowa bywa myląca, bo też dotyczy ciepła, lecz reaguje głównie na szybkość przyrostu temperatury w czasie. Jeżeli temperatura rośnie gwałtownie, może zadziałać nawet przed osiągnięciem wysokiej wartości bezwzględnej. To inny mechanizm niż w czujce nadmiarowej. Typowy błąd myślowy polega na wrzuceniu wszystkich czujek ciepła do jednego worka. W projektowaniu SSP, zgodnie z rodziną norm PN-EN 54 i zaleceniami typu PKN-CEN/TS 54-14, rozróżnienie mechanizmu detekcji jest bardzo ważne, bo od tego zależy skuteczność wykrycia pożaru i liczba fałszywych alarmów. Po przekroczeniu ustalonej temperatury granicznej właściwą odpowiedzią są czujki nadmiarowe.