W wyniku pożaru samochodu z instalacją gazową LPG może wystąpić
A. rozerwanie wielozaworu.
B. odcięcie zasilania instalacji ze zbiornika.
C. wyciek gazu LPG przez zawór bezpieczeństwa.
D. rozszczelnienie zbiornika na gaz.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2015 (arkusz Z.23-X-15.05).
W czasie pożaru samochodu z instalacją LPG najważniejsze jest zrozumienie, że zbiornik nie jest zwykłą puszką z gazem. Ma wielozawór z elementami zabezpieczającymi, w tym zawór bezpieczeństwa, który przy nadmiernym wzroście ciśnienia powinien wypuścić gaz na zewnątrz. Dlatego właściwą odpowiedzią jest wyciek gazu LPG przez zawór bezpieczeństwa. Gdy zbiornik jest ogrzewany płomieniami, LPG intensywnie paruje, a ciśnienie w zbiorniku rośnie. Zawór bezpieczeństwa otwiera się po to, żeby ograniczyć ryzyko gwałtownego rozerwania zbiornika. W praktyce może to wyglądać jak głośny syk, a jeśli gaz się zapali, jak płomień strumieniowy, coś w rodzaju palnika. Moim zdaniem to jedna z tych sytuacji, gdzie teoria naprawdę przekłada się na bezpieczeństwo ratowników. Dobra praktyka działań ratowniczych mówi: nie ustawiać się na osi zaworu, wyznaczyć strefę zagrożenia, chłodzić zbiornik prądami rozproszonymi wody i kontrolować atmosferę, bo LPG jest cięższy od powietrza i może gromadzić się przy gruncie, w kanałach albo zagłębieniach. W ratownictwie drogowym pojazdy z LPG traktuje się jako pojazdy z dodatkowym zagrożeniem chemiczno-wybuchowym, nawet jeżeli instalacja wygląda na nieuszkodzoną.
W tym pytaniu łatwo pójść skrótem myślowym i założyć, że skoro jest pożar, to coś musi po prostu pęknąć albo eksplodować. W rzeczywistości instalacja LPG w samochodzie ma zabezpieczenia, które mają właśnie ograniczyć takie gwałtowne scenariusze. Rozerwanie wielozaworu nie jest typowym, zamierzonym skutkiem działania zabezpieczeń. Wielozawór to zespół elementów: zawór tankowania, zawór odcinający, ogranicznik napełnienia, zawór bezpieczeństwa i czasem inne elementy zależnie od konstrukcji. Przy wzroście temperatury kluczową rolę odgrywa zawór bezpieczeństwa, a nie mechaniczne rozerwanie całego zespołu. Mylenie tych pojęć jest dość częste, bo z zewnątrz wszystko wygląda jak jedna część przy zbiorniku. Rozszczelnienie zbiornika też nie jest odpowiedzią najlepiej opisującą prawidłowy mechanizm. Owszem, w skrajnych warunkach, przy uszkodzeniu zabezpieczeń lub długotrwałym oddziaływaniu ognia, może dojść do poważnej awarii zbiornika, ale standardowo projektuje się go tak, aby nadmiar ciśnienia został odprowadzony kontrolowanie przez zawór bezpieczeństwa. To nie znaczy, że sytuacja jest bezpieczna, bo uwalniany LPG tworzy mieszaniny wybuchowe z powietrzem i może dawać bardzo niebezpieczny płomień strumieniowy. Odcięcie zasilania instalacji ze zbiornika kojarzy się z elektrozaworem i normalną pracą układu, na przykład po wyłączeniu zapłonu. Jednak w pytaniu chodzi o charakterystyczne zjawisko wynikające z nagrzania zbiornika w pożarze. Z mojego doświadczenia szkolnego najlepiej zapamiętać to tak: ogrzewanie zbiornika zwiększa ciśnienie, a zabezpieczenie odpowiada upustem gazu. Podczas działań trzeba zachować dystans, chłodzić zbiornik wodą, uważać na miejsca nisko położone i nie wchodzić bez potrzeby w strefę możliwego wypływu gazu.