Wewnętrzny plan operacyjno-ratowniczy dla danego zakładu o dużym ryzyku opracowuje
A. komendant powiatowy/miejski PSP.
B. komendant wojewódzki PSP.
C. prowadzący zakład dużego ryzyka.
D. wojewoda po uzgodnieniu z właściwym komendantem wojewódzkim PSP.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2018 (arkusz Z.23-X-18.05).
Wewnętrzny plan operacyjno-ratowniczy opracowuje prowadzący zakład dużego ryzyka, czyli podmiot, który faktycznie zarządza instalacjami, technologią i substancjami niebezpiecznymi na swoim terenie. To ma sens praktyczny: tylko zakład zna dokładnie rozmieszczenie zbiorników, rurociągów, zaworów odcinających, magazynów, dróg dojazdowych, instalacji detekcji gazów, ilości substancji typu LPG, amoniak, chlor czy produkty ropopochodne. Taki plan nie jest papierem „do szuflady”, tylko narzędziem do szybkiego działania przy poważnej awarii przemysłowej. Powinien opisywać alarmowanie, podział zadań służb zakładowych, ewakuację lub schronienie pracowników, współpracę z PSP, miejsca poboru wody, środki neutralizujące i zasady ograniczania skutków poza instalacją. Moim zdaniem najłatwiej zapamiętać to tak: plan wewnętrzny = odpowiedzialność zakładu, bo dotyczy działań wewnątrz ogrodzenia i ludzi znających proces. PSP korzysta z tych informacji, kontroluje, uzgadnia i prowadzi działania ratownicze, ale nie zastępuje operatora w znajomości technologii. W dobrej praktyce branżowej plan jest regularnie aktualizowany, ćwiczony z załogą i powiązany z instrukcjami stanowiskowymi oraz procedurami awaryjnego zatrzymania instalacji.
W tym pytaniu łatwo pomylić różne poziomy planowania ratowniczego i administracyjnego. Komendant wojewódzki PSP kojarzy się z dużymi zdarzeniami, koordynacją i poważnymi awariami przemysłowymi, ale jego rola nie polega na opracowaniu planu wewnętrznego zakładu. Ten szczebel PSP jest związany przede wszystkim z planowaniem zewnętrznym, czyli przygotowaniem działań poza terenem zakładu oraz współpracą służb, gdy skutki awarii mogą wyjść poza ogrodzenie. Komendant powiatowy albo miejski PSP również ma bardzo ważne zadania: rozpoznanie operacyjne, czynności kontrolno-rozpoznawcze, udział w ćwiczeniach, dysponowanie sił i środków, ale nie zna codziennych parametrów procesu technologicznego tak dobrze jak operator instalacji. Dlatego nie powinien być traktowany jako autor dokumentu opisującego szczegółowe działania zakładowe. Wojewoda natomiast odpowiada szerzej za administrację rządową w terenie i elementy zarządzania kryzysowego, ale nie opracowuje zakładowego planu operacyjno-ratowniczego po uzgodnieniu z PSP. Typowy błąd myślowy polega na tym, że skoro mówimy o ratownictwie, to od razu wskazuje się PSP albo wojewodę. A tu kluczowe jest słowo „wewnętrzny”. Plan dotyczy zakładu, jego instalacji, personelu, procedur odcięcia mediów, detekcji, alarmowania i pierwszych działań ograniczających emisję lub pożar. Z mojego doświadczenia w nauce przepisów najlepiej rozdzielać to prosto: zakład przygotowuje plan wewnętrzny, a służby publiczne wykorzystują te dane do planowania i prowadzenia działań na zewnątrz oraz do kontroli gotowości.