Zasady prowadzenia działań ratowniczych na autostradach płatnych są określone
A. w wytycznych KG PSP w sprawie działań na drogach.
B. w wytycznych Krajowej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad.
C. w planie działań ratowniczych dla autostrad.
D. w planach ratowniczych dla powiatów.
Pytanie z egzaminu CKE z 2016 roku (arkusz Z.23-X-16.04).
Zasady prowadzenia działań ratowniczych na autostradach płatnych są określone w planie działań ratowniczych dla autostrad. To jest właściwa odpowiedź, bo autostrada, szczególnie płatna i zarządzana przez koncesjonariusza albo wyspecjalizowanego operatora, ma swoją specyfikę organizacyjną. Nie chodzi tylko o sam dojazd zastępów PSP czy OSP do wypadku. Trzeba wcześniej ustalić punkty wjazdu i zawracania, bramy awaryjne, łączność ze służbą autostradową, zasady zamknięcia pasa ruchu, objazdy, dojazd karetek, policji, pomocy drogowej oraz sposób zabezpieczenia ratowników przed ruchem pojazdów. W praktyce taki plan pozwala uniknąć chaosu, bo na autostradzie czasem najtrudniejsze nie jest samo cięcie pojazdu, tylko bezpieczne ustawienie samochodów ratowniczych i szybkie dotarcie do poszkodowanych. Moim zdaniem to jeden z tych dokumentów, które naprawdę mają znaczenie w realnej akcji, a nie tylko na papierze. Plan działań ratowniczych dla autostrad powinien uwzględniać lokalne warunki, rozmieszczenie węzłów, MOP-ów, przejazdów awaryjnych, hydrantów lub innych źródeł wody, a także procedury współpracy między PSP, zarządcą drogi, Policją, PRM i innymi podmiotami. To wpisuje się w dobre praktyki ratownictwa drogowego i organizacji działań na drogach szybkiego ruchu: najpierw bezpieczeństwo miejsca zdarzenia, potem rozpoznanie, dostęp do poszkodowanych, ewakuacja i likwidacja zagrożeń wtórnych, np. pożaru, wycieku paliwa czy uszkodzenia instalacji w pojeździe elektrycznym.
W tym pytaniu łatwo pomylić ogólne dokumenty planistyczne z dokumentem przygotowanym specjalnie pod autostrady. Plany ratownicze dla powiatów są ważne, bo opisują zasoby, zagrożenia i organizację ratownictwa na danym terenie, ale nie zastępują szczegółowych procedur dla płatnej autostrady. Powiatowy plan może wskazywać jednostki, rejony operacyjne czy ogólne zasady alarmowania, jednak nie rozwiąże w pełni takich problemów jak dojazd pod prąd przez pas techniczny, wykorzystanie bram serwisowych, współdziałanie z operatorem autostrady czy zamykanie odcinków przez służby utrzymania ruchu.
Wytyczne KG PSP dotyczące działań na drogach są pomocne jako standard fachowy i szkoleniowy. Pokazują dobre praktyki, na przykład ustawienie pojazdów ratowniczych w osłonie, wyznaczanie strefy niebezpiecznej, zabezpieczenie ratowników i poszkodowanych. Jednak wytyczne nie są tym samym co konkretny plan działań ratowniczych dla danego odcinka autostrady. One mówią jak działać ogólnie, a plan mówi jak działać tu i teraz, na określonym odcinku, z konkretnymi węzłami, zjazdami, MOP-ami i podmiotami współpracującymi.
Podobnie dokumenty lub wytyczne administracji drogowej, nawet jeśli dotyczą infrastruktury autostradowej, nie określają samodzielnie pełnych zasad prowadzenia działań ratowniczych przez straż pożarną. Zarządca drogi odpowiada za utrzymanie, oznakowanie, organizację ruchu i wsparcie techniczne, ale kierowanie działaniem ratowniczym oraz taktyka ratownicza leżą po stronie służb ratowniczych. Typowy błąd myślowy polega na tym, że skoro autostrada jest drogą krajową albo płatną, to szuka się odpowiedzi w dokumentach drogowych. A w ratownictwie liczy się dokument operacyjny, który łączy służby, procedury i lokalne uwarunkowania. Dlatego właściwym odniesieniem jest plan działań ratowniczych dla autostrad.
Wytyczne KG PSP dotyczące działań na drogach są pomocne jako standard fachowy i szkoleniowy. Pokazują dobre praktyki, na przykład ustawienie pojazdów ratowniczych w osłonie, wyznaczanie strefy niebezpiecznej, zabezpieczenie ratowników i poszkodowanych. Jednak wytyczne nie są tym samym co konkretny plan działań ratowniczych dla danego odcinka autostrady. One mówią jak działać ogólnie, a plan mówi jak działać tu i teraz, na określonym odcinku, z konkretnymi węzłami, zjazdami, MOP-ami i podmiotami współpracującymi.
Podobnie dokumenty lub wytyczne administracji drogowej, nawet jeśli dotyczą infrastruktury autostradowej, nie określają samodzielnie pełnych zasad prowadzenia działań ratowniczych przez straż pożarną. Zarządca drogi odpowiada za utrzymanie, oznakowanie, organizację ruchu i wsparcie techniczne, ale kierowanie działaniem ratowniczym oraz taktyka ratownicza leżą po stronie służb ratowniczych. Typowy błąd myślowy polega na tym, że skoro autostrada jest drogą krajową albo płatną, to szuka się odpowiedzi w dokumentach drogowych. A w ratownictwie liczy się dokument operacyjny, który łączy służby, procedury i lokalne uwarunkowania. Dlatego właściwym odniesieniem jest plan działań ratowniczych dla autostrad.