Zdjęcie przedstawia
A. okno wentylacyjne.
B. okno napowietrzające.
C. klapę odcinającą.
D. klapę oddymiającą.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2015 (arkusz Z.23-X-15.08).
Na zdjęciu widać klapę oddymiającą, czyli element systemu odprowadzania dymu i ciepła z budynku. Charakterystyczne jest jej umieszczenie w połaci dachu, podstawa dachowa oraz skrzydło unoszone siłownikiem lub mechanizmem pneumatycznym/elektrycznym. Taka klapa nie służy głównie do zwykłego przewietrzania, tylko do pracy w warunkach pożaru: po sygnale z centrali, przycisku oddymiania albo wyzwalacza termicznego otwiera się i tworzy drogę ujścia dla dymu, gorących gazów i części energii cieplnej. To poprawia widoczność na drogach ewakuacyjnych, ogranicza zadymienie i pomaga strażakom wejść do obiektu. W praktyce projektuje się ją razem z napowietrzaniem, bo dym musi mieć czym zostać wypchnięty ku górze. Dobre praktyki branżowe i normy z grupy PN-EN 12101 zwracają uwagę m.in. na powierzchnię czynną oddymiania, niezawodność otwierania, odporność na temperaturę oraz okresowe przeglądy. Moim zdaniem to jeden z tych elementów, które na dachu wyglądają dość niepozornie, ale przy pożarze robią dużą robotę.
W tym przypadku łatwo pomylić kilka podobnie wyglądających urządzeń, bo wszystkie mogą mieć skrzydło, ramę i jakiś mechanizm otwierania. Trzeba jednak patrzeć na funkcję w ochronie przeciwpożarowej, a nie tylko na kształt. Klapa odcinająca działa zupełnie inaczej niż pokazany element. Stosuje się ją najczęściej w przewodach wentylacyjnych lub na przejściach przez przegrody oddzielenia pożarowego, gdzie jej zadaniem jest zamknięcie przepływu powietrza, dymu i ognia między strefami pożarowymi. Ona ma odcinać, a nie otwierać dach dla ujścia dymu. Mylenie tych nazw wynika często z tego, że oba urządzenia mają w nazwie słowo klapa, no i to trochę miesza w głowie. Okno wentylacyjne również nie pasuje najlepiej, bo zwykła wentylacja komfortowa służy do wymiany powietrza w normalnej eksploatacji budynku, a nie musi spełniać wymagań urządzenia przeciwpożarowego. Może być uchylne, dachowe albo fasadowe, ale samo określenie okno wentylacyjne nie oznacza automatycznie certyfikowanego elementu systemu oddymiania. Okno napowietrzające to też inna rola. W systemach oddymiania napowietrzanie jest bardzo ważne, bo doprowadza powietrze kompensacyjne, zwykle z niższych części budynku, drzwi, bram albo specjalnych otworów. Bez tego klapa dymowa na dachu nie pracuje tak skutecznie. Jednak na zdjęciu widać element na dachu otwierany do góry, typowy dla naturalnego odprowadzania dymu i ciepła. Dlatego poprawne rozpoznanie to klapa oddymiająca, zgodna z logiką systemów SHEV i dobrymi praktykami projektowania według norm PN-EN 12101.